LÃNH ĐẠO MỚI CỦA TRUNG HOA BẢO KÊ CHO VIỆC KHÔNG CẢI CÁCH

Bài đọc cùng tác giả:

+ Chính trị của một Trung Hoa tăng trưởng chậm lại

+ Sự trói buộc chính trị đối với cải cách của Trung Hoa

+ Hoang tưởng trong chính trị của Trung Hoa

+ Huyền thoại về chế độ sử dụng hiền tài của Trung Hoa

+ Tại sao Trung Hoa không thể điều chỉnh

+ Mọi điều bạn biết về Trung Hoa đều sai lầm

Bài viết của ông Bùi Mẫn Hân(Minxin Pei). Ông là một giáo sư về chính quyền học tại Claremont McKenna College và là một thành viên cao cấp không có thường trú nhân của German Marshall Fund of The United States.

Bài viết gốc: China's New Leaders Are Hedging, Not Reforming

Nhiều dấu hiệu cho thấy tuần trăng mật chính trị được hưởng bỡi những lãnh đạo mới của Trung Hoa dưới thời Chủ tịch Tập Cận Bình đã đến hồi kết thúc. Trên mặt trận kinh tế, những tin tức ảm đạm. Tăng trưởng sản xuất trên thực tế đã dừng lại(grinded to a halt) và nguy cơ của một cuộc khủng hoảng tài chính đã tăng theo cấp số nhân(exponentially). Tăng trưởng tín dụng ra khỏi tầm kiểm soát đã dẫn đến các khoản cho vay hàng trăm tỷ đô la không hiệu quả, mà không được khai báo. Ngân hàng Nhân dân Trung Hoa, Ngân hàng Trung ương Trung Hoa, cho thấy họ sẽ không tiếp tục cung cấp thanh khoản không giới hạn để cho vay thương mại, nhưng cảnh báo ngưng cung cấp tín dụng cho vay, gây hoảng loạn trong thị trường cho vay liên ngân hàng Trung Hoa và dẫn đến một cơn hối hả của sự sụt giảm giá cổ phiếu.

Trên mặt trận chính trị trong nước, có những phát triển đáng lo ngại nổi lên. Chỉ tính riêng trong tháng Sáu năm 2013, hàng chục người chết vì bạo lực sắc tộc, mà vốn được cho là bao gồm các cuộc tấn công vào văn phòng chính phủ và các đồn cảnh sát, trong bất ổn Tân Cương, buộc các lãnh đạo mới phải áp đặt các biện pháp an ninh đặc biệt tại các huyện bị ảnh hưởng. Nhưng thậm chí Tân Cương cũng không phải là những thách thức khó khăn nhất đối với Tập Cận Bình và các đồng sự của ông. Sau gần bảy tháng nắm quyền lực, bộ sậu lãnh đạo này vẫn chưa xác định chính mình. Bảo thủ trong Đảng Cộng sản cầm quyền đã cố gắng để kiềm chế cuộc tranh luận về sự cần thiết của luật hiến pháp như là một phương tiện để hạn chế sự lạm dụng quyền lực và tham nhũng. Bộ phận dư luận viên(propaganda) của đảng được cho là đứng đằng sau một loạt các bài tiểu luận gay gắt tố cáo các khái niệm về luật hiến pháp là theo "phương Tây", có ý đồ "lật đổ" chính quyền, và "không thích hợp cho Trung Hoa". Chiến dịch phản động(reactionary campaign) này của hệ thống tuyên truyền của đảng cầm quyền đã làm tăng lo ngại rằng triển vọng cải cách chính trị phù hợp ngày càng mờ mịt.

Chỉ một điểm sáng tương đối có lẽ là chính sách đối ngoại của Trung Hoa. Tập đã có một hội nghị thượng đỉnh không chính thức rất cần thiết và thành công với Tổng thống Mỹ Barack Obama, và bây giờ có động lực trong việc xây dựng một mối quan hệ song phương ổn định hơn. Tuy nhiên, cho đến nay sự cải thiện này chỉ nằm ở giới hạn trong những lời phát biểu. Bắc Kinh vẫn sẽ phải giải quyết những mối quan tâm của Hoa Kỳ và các đồng minh trong khu vực Đông Á trước khi nó có thể đảo ngược những xu hướng bất lợi về những quan hệ đối ngoại của Trung Hoa trong vài năm qua.

Cái nhìn ngắn gọn này về sự phát triển kể từ khi lãnh đạo mới của Trung Hoa lên nắm quyền vào cuối tháng Mười Một dẫn đến một kết luận rằng: Tập Cận Bình và các đồng sự của ông đã chưa thuyết phục được công chúng Trung Hoa và cộng đồng quốc tế những gì mà họ đã cam kết thực hiện những cải cách chính trị và kinh tế khó khăn. Mặc dù có một nhận thức phổ biến là Tập đã chứng minh sự lãnh đạo mạnh mẽ kể từ cuối tháng Mười Một và Trung Hoa đang đi đúng hướng, đó là một mâu thuẫn với thực tế. So với người tiền nhiệm(predecessor) của mình, không còn gì để nghi ngờ là Tập đã nắm được một mức độ phi thường về quyền lực trong thời gian ngắn kỷ lục, nhưng quyền lực và lãnh đạo không phải là hai việc giống nhau.

Cho đến nay, cái duy nhất mà dường như Tập đã làm được - thực hiện quyền lực của mình một cách mạnh bạo - là trên mặt trận chống tham nhũng. Ông đã đưa ra một chiến dịch đàn áp mạnh mẽ tham nhũng và đưa ra một tập hợp các quy định để hạn chế những trò tiêu khiển phô trương và chi tiêu của các quan chức đảng và chính phủ. Mặc dù chiến dịch này đã làm cho Tập rất được nhiều người ưa chuộng đối với thường dân, nhưng tôi nghi ngờ tính bền vững của nó. Lãnh đạo mới đã tránh xa(shy away) những cải cách thể chế hiệu quả, chẳng hạn như việc thông qua một đạo luật làm cho bắt buộc phải công bố tài sản cá nhân và gia đình đối với các quan chức đảng và chính phủ, tăng cường vai trò của hệ thống pháp luật trong cuộc chiến chống tham nhũng và cho phép các phương tiện truyền thông tự do hơn trong việc phơi bày hành vi sai trái của các quan chức nhà nước.

Bảo kê cho rủi ro chính trị như vậy có vẻ là chiến lược hiện hành của lãnh đạo mới. Thật vậy, Tập và các đồng sự muốn được tất cả mọi thứ cho tất cả mọi người. Ngay sau khi yên vị, họ tuyên bố cam kết là họ cải cách. Tuy nhiên, để giảm bớt những lo ngại bảo thủ, họ hạn chế tự do báo chí, hạ giọng hùng biện của họ, và cảnh báo lập đi lập lại rằng là họ sẽ chống lại những sai lầm của nhà lãnh đạo Liên Xô cũ Mikhail Gorbachev, Đảng Cộng sản Trung Hoa đã đổ lỗi những cải cách chính trị của ông ta đã làm Liên Xô sụp đổ.

Đối với các nhà lãnh đạo mới của Trung Hoa, phụ thuộc vào sự hỗ trợ của một giai cấp thống trị nhỏ, bảo kê rủi ro chính trị có vẻ như là chính trị thông minh. Họ chỉ đơn giản là chờ đợi thời điểm thích hợp để gây ấn tượng. Nhưng việc bảo kê rủi ro chính trị như vậy có thể chỉ là một nỗ lực nhằm mị dân(muddling through: làm rối tinh rối mù nhằm đánh lạc hướng). Thật không may cho Trung Hoa và phần còn lại của thế giới, mị dân không phải là một lựa chọn. Chậm tăng trưởng kinh tế đòi hỏi phải có hành động quyết đoán và nhanh chóng. Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản được dự kiến tổ chức Hội nghị lần thứ Ba của nó vào mùa thu này để công bố một gói cải cách nhằm tái cân bằng nền kinh tế và duy trì tăng trưởng. Bản chất thật của gói cải cách này - và không có bất kỳ sự khoa trương hoa mỹ nào – nó sẽ chứng minh thành phần lãnh đạo mới là các nhà cải cách thực sự hay không. Nó cũng sẽ phải đối phó với sự phát triển nhanh chóng của những chuyển động, trong đó có một cuộc khủng hoảng tài chính có thể táo bạo hơn và các cuộc kêu gọi cho tự do hóa chính trị trong những năm tới. Khi đối mặt với những thử nghiệm này, các nhà lãnh đạo Trung Hoa sẽ không có lựa chọn nào khác là cho chúng ta thấy cái gì là lập trường quan điểm thực sự của họ.

@Real Clear World July 12th. 2013

Asia Clinic, 13h28' Chúa nhựt, 14/7/2013

RỦI RO TÀI CHÍNH CỦA TRUNG HOA

Bài viết của bà Zhang Monan là một thành viên của Trung tâm Thông tin Trung Hoa, một thành viên của Quỹ Nghiên cứu Quốc tế Trung Hoa, và một nhà nghiên cứu tại Diễn đàn Nghiên cứu kinh tế vĩ mô Trung Hoa.

Bài viết gốc: China’s Risky Finances

BẮC KINH - Trong những năm tới, Chính phủ Trung Hoa sẽ phải đối đầu với những thách thức quan trọng để đạt được tăng trưởng kinh tế ổn định, toàn diện và bền vững. Nhưng, với việc gắn những rủi ro ngân khố và tài chính đe dọa làm hỏng những nỗ lực của mình, các nhà hoạch định chính sách phải hành động nhanh chóng để thiết kế và thực hiện thận trọng, những chính sách hướng tới tương lai.

Mối đe dọa trung và dài hạn quan trọng nhất cho vị trí ngân khố của Trung Hoa nằm trong hệ thống bảo lãnh ngầm mà chính phủ trung ương đã tạo ra cho các khoản nợ chính phủ địa phương. Trong bối cảnh của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, chính quyền địa phương vay mượn rất nhiều từ các ngân hàng để hỗ trợ chương trình kích thích kinh tế khổng lồ của Trung Hoa, nó lên đến 10.700 tỷ nhân dân tệ (tương đương 1.700 tỷ USD), đó là giá trị nợ vào năm 2011.

Các nhà lãnh đạo Trung Hoa hy vọng sẽ kiểm soát những rủi ro tiềm tàng bắt nguồn từ những phương tiện đầu tư của chính phủ địa phương (LGIVs: local-government investment vehicles) bằng cách hạn chế ngân hàng cho vay. Dư nợ cho vay ngân hàng đến LGIVs chỉ tăng nhẹ trong năm 2012, lên 9,3 nghìn tỷ nhân dân tệ(¥), từ 9,1 nghìn tỷ ¥ trong năm 2011. Và Ủy ban điều tiết ngân hàng Trung Hoa đã kêu gọi các ngân hàng duy trì hạn ngạch cho vay LGIVs cho năm cuối cùng 2013, và để đảm bảo sự cân bằng tổng thể của các khoản vay cho LGIVs không vượt quá tổng số của cuối năm 2011.

Nhưng LGIVs đã nhận được một số lượng lớn tài chính trong năm 2012 bằng cách phát hành trái phiếu và các khoản vay tín chấp. Điều này bao gồm 250 tỷ nhân dân tệ (¥) vào trái phiếu chính phủ địa phương, 636,8 tỷ ¥ trong trái phiếu đầu tư đô thị, và những dự án gây quỹ tin cậy hợp tác kỹ thuật tổng cộng 501,6 tỷ ¥, nó tăng so với cùng kỳ năm 2011 với con số tương ứng lần lượt là 50 tỷ ¥, 380,6 tỷ ¥ và 247,9 tỷ ¥.

Tuy nhiên, ngay cả với các quỹ này, chính quyền địa phương cũng đã phải đấu tranh chỉ để đủ sống. Những cải cách thuế thực hiện vào năm 1994 gây ra cho doanh thu thường niên của ngân khố quốc gia về thị phần của chính quyền địa phương giảm dần, từ 78% trong năm 1993 xuống còn 52% trong năm 2011. Thế nhưng, so với cùng kỳ, thị phần của tổng số chi tiêu chính phủ lại tăng từ 72% đến 85%.

Sự cần thiết phải lấp đầy khoảng trống hậu quả đã buộc chính quyền địa phương phụ thuộc vào việc bán đất. Nhưng thu nhập liên quan đến đất đã giảm mạnh trong hai năm qua, từ 32% tổng doanh thu trong năm 2010 xuống còn 20% trong năm 2012. Các biện pháp bắt buộc của chính quyền trung ương để kiểm soát làm sao cho giá bất động sản tăng mạnh sẽ tiếp tục củng cố xu hướng này, nó làm áp lực gia tăng trên doanh thu cho chính phủ địa phương.

Nguy cơ xuất phát từ nợ của chính phủ địa phương ngày càng trầm trọng hơn bởi số lượng lớn các khoản nợ không rõ ràng thu được thông qua nợ khó đòi, tín dụng và bảo lãnh. Khi chính quyền địa phương không còn khả năng lo toan nợ của nó, là lúc chính quyền trung ương sẽ phải đặt khả năng tài chính của mình bằng cách nhận lấy trách nhiệm có nguy cơ.

Ổn định ngân khố của Trung Hoa cũng đang bị đe dọa, khi người cho vay chuyển sang kênh không chính thức để phá vỡ các quy định của chính phủ chặt chẽ hơn hệ thống ngân hàng chính thức. Có lẽ là rủi ro lớn nhất xuất phát từ hệ thống tín dụng đen(shadow banking system) phát triển nhanh chóng của Trung Hoa.

Hệ thống tín dụng đen có thể được thực hiện thông qua các khoản vay tín chấp (mở rộng của các công ty uy tín), ủy thác cho vay (tín dụng từ công ty đến công ty được môi giới bỡi các tổ chức tài chính), các giấy bảo lãnh ngân hàng (công ty đã ban hành dự thảo hoặc các hóa đơn được xác nhận bởi các ngân hàng), và trái phiếu doanh nghiệp (nợ được bảo lãnh bỡi các công ty trực tiếp từ nhà đầu tư). Kết hợp giá trị các khoảng này đạt đến 5.900 tỷ ¥ vào năm 2012, dẫn đầu là trái phiếu doanh nghiệp (khoảng 2.300 tỷ ¥).

Cho vay mới của các công ty tín chấp - nó đã tăng hơn 400% trong năm 2012 - đã tạo ra nguy cơ đáng kể cho khả năng thanh toán ở Trung Hoa, người ta cho rằng đó là hậu quả của việc thường xuyên mở rộng cho các đối tượng có nguy cơ cao, bao gồm cả các nhà phát triển bất động sản và LGIVs. Một sự trói buộc trong tình trạng vỡ nợ có thể gây bất ổn cho toàn bộ hệ thống tài chính và kích hoạt một cuộc suy thoái kinh tế. Và cho vay tín chấp gắn liền với những khoảng vay cho những phương tiện đầu tư ở chính quyền địa phương được những đảm bảo ngầm tương tự từ chính quyền trung ương khi vay vốn ngân hàng chính thức.

Cũng như vậy, các ngân hàng chính quy đang cố gắng để tránh các quy định mới bằng cách cho vay giá cắt cổ(ramping up) nằm ngoài cân đối kế toán cho vay(off-balance-sheet lending). Thật vậy, tình trạng ngày càng phổ biến các khoảng cho vay bị cho ra ngoài bảng cân đối kế toán của các ngân hàng vượt quá tín dụng mới phát hành trong bảng cân đối kế toán. Trong năm 2011-2012, cho vay như vậy tăng 1.100 tỷ ¥, đạt 3.600 tỷ ¥ (chiếm 23% tổng số tài chính ngân hàng), trong khi đó cân đối kế toán cho vay chỉ tăng 732 tỷ ¥.

Nhưng tín dụng đen thường là tiềm ẩn và không chắc chắn, nó làm cho dễ bị tổn thương đến vỡ nợ(default). Nếu phải đối mặt với những mất mát, các ngân hàng có thể lựa chọn để bảo vệ danh tiếng của họ bằng cách sử dụng các quỹ chính thức để trả nợ, chuyển giao rủi ro trên bảng cân đối của họ.

Tổng quát hơn, sự mở rộng nhanh chóng của tín dụng có nguy cơ làm tăng áp lực lạm phát và thúc đẩy sự hình thành bong bóng tài sản. Ngược lại, khi các cơ quan tiền tệ thắt chặt tín dụng quá nhanh, giá tài sản trở nên dễ bốc hơi hơn, dẫn đến nợ xấu lớn hơn và gây ra những cú sốc kinh tế.

Bây giờ, chính phủ Trung Hoa phải thực hiện những chính sách kinh tế vĩ mô thận trọng để giảm thiểu sự leo thang của những rủi ro sau này. Ổn định tài chính ngân hàng trung và dài hạn sẽ đòi hỏi các chính sách tài khoản cho sự chênh lệch ngày càng tăng giữa nguồn thu ngân sách, mà GDP đang bị tăng trưởng chậm lại, và các chi phí, mà sẽ được đẩy lên do cắt giảm thuế cơ cấu và tăng chi tiêu phúc lợi xã hội.

Để quản lý áp lực ngày càng tăng về tài chính công, Trung Hoa phải thiết lập những hệ thống tài chính kiềm chế và ngân quỹ công có hiệu quả cao. Để chấm dứt tình trạng này, chính phủ phải thắt chặt giám sát tài chính, cải thiện quản lý ngân sách, và nâng cao hiệu quả hoạt động của chính sách tài khóa.

Trung Hoa cũng cần có một mô hình tài chính mới cho các dự án cơ sở hạ tầng. Hệ thống hiện tại phụ thuộc nhiều vào các khoản vay LGIVs và chi tiêu tài chính. Nhưng các chính quyền địa phương không thể tiếp tục dựa vào doanh thu từ việc bán đất để trả nợ hoặc hỗ trợ chi tiêu hiện hành. Các kênh tài chính ổn định và tăng cường hiệu lực hơn của tiêu chuẩn hoạt động là rất cần thiết để hỗ trợ cho việc đô thị hóa nhanh chóng.

Khi chính sách tài khóa và tài chính thận trọng từng bước ổn định nền kinh tế của Trung Hoa, chính sách tiền tệ phải duy trì sự trung lập. Nới lỏng chính sách tiền tệ sẽ làm tăng đáng kể nguy cơ xuất phát từ nợ chính phủ địa phương và tín dụng đen, trong khi đó chính sách thắt chặt tiền tệ sẽ thể hiện đầy đủ những rủi ro, đặt ra một mối đe dọa hệ thống nghiêm trọng.

Với sự cân bằng đúng của tầm nhìn và sự thận trọng, các nhà lãnh đạo Trung Hoa có thể giải quyết sự tích tụ rủi ro ngân khố và tài chính. Nếu không hành động dứt khoát, lãnh đạo của nền kinh tế toàn cầu trong tương lai của Trung Hoa sẽ cheo leo trong thế cân bằng.

@Project Syndicate 04 July, 2013

Tư Gia, 5h35’ ngày thứ Hai, 08/7/2013

CHÍNH TRỊ CỦA MỘT TRUNG HOA TĂNG TRƯỞNG CHẬM LẠI

Bài đọc cùng tác giả:

+ Sự trói buộc chính trị đối với cải cách của Trung Hoa

+ Hoang tưởng trong chính trị của Trung Hoa

+ Huyền thoại về chế độ sử dụng hiền tài của Trung Hoa

+ Tại sao Trung Hoa không thể điều chỉnh

+ Mọi điều bạn biết về Trung Hoa đều sai lầm

Bài viết gốc: The Politics of a Slowing China

Bài viết của ông Bùi Mẫn Hân (裴敏欣: Minxin Pei). Ông là Giáo sư về Chính Quyền học tại Claremont McKenna College.

SINGAPORE - Khủng hoảng tài chính gần đây ở Trung Hoa, với lãi suất cho vay liên ngân hàng đẩy lên đến hai con số trong vòng vài ngày, nó cung cấp chứng cứ thêm rằng nền kinh tế lớn thứ hai thế giới đang hướng tới một cuộc hạ cánh nặng nề. Một nền kinh tế tăng trưởng nóng được thúc đẩy bởi tăng trưởng tín dụng lớn (tương đương với 30% GDP trong giai đoạn 2008-2012), nền kinh tế Trung Hoa đã đưa vào một mức độ đòn bẩy tài chính cao nhất trong các thị trường mới nổi. Điều này sẽ không có kết thúc tốt đẹp.

Trên thực tế, một nghiên cứu gần đây của Nomura Securities cho thấy rằng hồ sơ nguy cơ tài chính của Trung Hoa hôm nay giống như của Thái Lan, Nhật Bản, Tây Ban Nha, và Hoa Kỳ một cách kỳ lạ vào đêm trước của khủng hoảng tài chính ở các quốc gia này. Mỗi nền kinh tế bị đẩy vào khủng hoảng đều đã tăng đòn bẩy tài chính của nó - tỷ lệ tăng trưởng tín dụng trong nước so với GDP - 30 điểm phần trăm liên tục 5 năm ngay trước khi bong bóng tín dụng của chúng xuất hiện.

Các nhà kinh tế mà họ khăng khăng cho rằng đòn bẩy tài chính của Trung Hoa là không quá cao chỉ là một thiểu số ngày càng nhỏ. Chắc chắn Ngân hàng Nhân dân Trung Hoa phải thiết kế chương trình thắt chặt tín dụng trong tháng Sáu với một nỗ lực để ngăn chặn tăng trưởng tín dụng, dường như họ tin rằng đòn bẩy tài chính đã tăng đến mức nguy hiểm. Bây giờ, các vấn đề chỉ được trả lời vào sự liên quan đến thời điểm nào và cách nào để giảm nợ sẽ diễn ra.

Tại thời điểm này, những nhà quan sát Trung Hoa đang tập trung vào hai kịch bản. Với kịch bản thứ nhất, hạ cánh kinh tế nhẹ nhàng xảy ra sau khi lãnh đạo mới của Trung Hoa có chính sách khéo léo để kiềm chế tăng trưởng tín dụng (đặc biệt là thông qua hệ thống ngân hàng ngầm - thị trường chợ đen), thúc đẩy những con nợ quá mức đi vào phá sản, và bơm các nguồn lực tài chính vào hệ thống ngân hàng để củng cố vốn cơ sở. Tăng trưởng GDP của Trung Hoa, mà chủ yếu dựa vào tín dụng, sẽ như một cú đấm. Nhưng quá trình giảm nợ sẽ được dần dần giảm và đi vào trật tự.

Theo kịch bản thứ hai, các nhà lãnh đạo của Trung Hoa thất bại trong việc kiềm chế tăng trưởng tín dụng, chủ yếu là do các chính phủ địa phương sử dụng đòn bẩy tài chính cao, các nhà phát triển bất động sản thân hữu với chính khách(well-connected real-estate developers), và các doanh nghiệp nhà nước (state-owned enterprises: SOEs: DNNN) thành công trong việc chống lại chính sách của lãnh đạo mà chính sách đó lại cắt đứt đường dây tài chính của họ và thúc đẩy họ bị phá sản. Do đó, tăng trưởng tín dụng vẫn được duy trì không kiểm soát cho đến khi một sự kiện kích hoạt không lường trước được kiểu "Lehman Brothers" của Trung Hoa. Nếu điều này xảy ra, tốc độ tăng trưởng sẽ sụp đổ, nhiều người đi vay sẽ mất khả năng chi trả, và những hỗn loạn tài chính có thể xảy ra.

Hai ghi nhận hấp dẫn nổi lên từ hai kịch bản này. Đầu tiên, giảm nợ tài chính mạnh mẽ là không thể tránh khỏi. Thứ hai, tăng trưởng của Trung Hoa sẽ rơi vào một trong hai kịch bản.

Vì vậy, cái gì tác động sẽ dẫn đến một kỷ nguyên của giảm nợ tài chính và giảm tốc tăng trưởng như chiếc vòng kim cô vào đầu chính trị của Trung Hoa?

Hầu hết các nhà quan sát cho rằng chỉ một thời gian cắt giảm tài chính và tăng trưởng GDP chậm đặt ra một mối đe dọa nghiêm trọng đến tính hợp pháp của Đảng Cộng sản Trung Hoa (ĐCSTH), mà nó dựa trên hoạt động kinh tế. Tăng tỷ lệ thất nghiệp có thể thúc đẩy tình trạng bất ổn xã hội. Tầng lớp trung lưu có thể quay lưng chống lại đảng. Vì khủng hoảng kinh tế gây hại cho các nhóm xã hội khác nhau cùng một lúc, nó có thể tạo điều kiện cho sự xuất hiện của một liên minh chống Trung Cộng đảng(CCP: China Communist Party) rộng khắp.

Hơn nữa, bất ổn kinh tế lớn có thể phá hủy sự gắn kết của các tầng lớp cầm quyền và làm cho họ dễ bị tổn thương nhiều hơn về mặt chính trị. Thật vậy, các thành viên của giai cấp thống trị sẽ bị ảnh hưởng sớm nhất bỡi giảm nợ tài chính. Những con nợ thiếu thận trọng trong thời gian bùng nổ tín dụng của Trung Hoa không phải là công ty tư nhân nhỏ hoặc người tiêu dùng trung bình (nợ hộ gia đình ở Trung Hoa là rất thấp), mà là chính quyền địa phương, doanh nghiệp nhà nước, và các nhà phát triển bất động sản thân hữu với chính khách (nhiều người trong số họ là thành viên gia đình của quan chức chính phủ). Về mặt kỹ thuật, giảm nợ tài chính thành công có nghĩa là tái cơ cấu các khoản nợ của họ và buộc một số người trong số họ đi đến phá sản.

Về lý thuyết, những người như vậy có đủ tiền cho mục đích chính trị để tạo ra một cuộc chiến khốc liệt vì mục tiêu bảo vệ tài sản của họ. Tuy nhiên, với khối lượng rất lớn của bong bóng tín dụng Trung Hoa và những khoản tiền khổng lồ cần thiết để tái cấp vốn cho hệ thống ngân hàng, nên chỉ có một số người trong số họ sẽ được cứu trợ. Những người không được cứu trợ, một lẽ đương nhiên là sẽ sinh ra lòng oán hận đối với những người đã được cấp vốn cứu trợ.

Tăng trưởng GDP chậm hơn sẽ làm suy yếu sự đoàn kết thống nhất trong giới lãnh đạo theo một động lực chính trị khác nhau. Hệ thống của Trung Hoa hiện nay là một cơ chế phân phối được mặc cả bằng tiền khổng lồ. Các tầng lớp cầm quyền đã học được cách sống với nhau mà không cần thông qua sự chia sẻ niềm tin, chia sẻ các giá trị, hoặc chỉa sẻ các luật lệ, nhưng dựa vào nhau thành quyền lợi nhóm của sự phát triển kinh tế. Trong một môi trường tăng trưởng cao, từng nhóm hoặc cá nhân có thể kiếm lợi nhuận trên một hợp đồng, dự án béo bở nhận được. Khi tăng trưởng chùng lại, cuộc chiến giành miếng ăn giữa các thành viên trong nhóm sẽ trở nên xấu xa.

Những người được quan tâm nhất với việc giảm nợ tài chính và tăng trưởng chậm hơn là Chủ tịch kiêm Tổng bí thư Trung Cộng Tập Cận Bình và Thủ tướng Lý Khắc Cường. Nếu quá trình giảm nợ là nhanh chóng và có trật tự, họ sẽ nổi bật mạnh mẽ hơn trong thời gian tái bổ nhiệm của họ vào năm 2017 (lịch chính trị của đại hội đảng cộng sản Trung Hoa vì vậy khiến họ phải thay đổi toàn bộ nền kinh tế từ nay cho đến nửa đầu của năm 2017).

Hai ông Tập và Lý không thể tách rời sự liên kết với lời hứa của Trung Cộng đảng về sự thịnh vượng kinh tế và sự vĩ đại của quốc gia, thể hiện trong khẩu hiệu chính thức, "giấc mơ Trung Hoa". Rồi họ sẽ làm cái gì khi phải đối mặt với một cơn ác mộng chính trị?

@Project Syndicate 06 July, 2013

Asia Clinic, 10h46' Chúa nhựt, 07/7/2013

LIKONOMICS TIẾN THOÁI LƯỠNG NAN

Bài đọc liên quan:

+ Thoát Trung Luận

+ Sai lầm chính trị hay kinh tế?

+ Tương lai Trung Hoa về đâu?

Bốn tháng sau khi nhậm chức, thế hệ thứ Năm của lãnh đạo Trung Hoa gồm hai ông Tập và ông Lý. Ông Tập đảm đương chính trị, quân sự quốc phòng, và ngoại giao đã có những chuyến công du con thoi bắt đầu từ Nga, đến châu Âu, rồi châu Phi, châu Mỹ, và kết thúc ở bàn đàm phán toàn cục tại Sunnylands với ông Obama vào đầu tháng 6/2013 vừa qua. Người ta gọi, một phiên bản Nixon-Mao thế hệ 2.0 đã hình thành, Trung Hoa bất ngờ dịu giọng ở hội nghị Asean về vấn đề biển Đông.

Đằng sau cái dịu giọng đó là vấn nạn bên trong Trung Hoa - kinh tế sẽ đi theo biểu đồ hình gì: L, U hay V trong tương lai khi tổng dư nợ tín dụng đã lên đến 160% GDP? Nhiệm vụ này đặt trên vai của ông Lý, bộ não của nền kinh tế phồn vinh, nhưng giả tạo suốt 10 năm cặp đôi Hồ - Ôn đã đẩy tăng trưởng tín dụng nóng, nhờ vào đầu tư công bất động sản. Giờ bong bóng bất động sản đang xì hơi, nguy cơ thất nghiệp, bạo loạn xã hội là có thật. Ông Lý Khắc Cường đưa ra chiến lược mà các kinh tế gia thế giới gọi là Likonomics: Li Keqiang-economics - chiến lược kinh tế của Lý Khắc Cường.

Likonomics mà các kinh tế gia bình luận rằng: "Likonomics hay Lakonomics?" là họ muốn ám chỉ lý thuyết kinh tế ao tù nước đọng hay còn gọi là quay về kinh tế thời ông Hồ Cẩm Đào. Nó được ghép từ 2 chử Lake-econimics.

Likonomics gồm 3 mục tiêu - Không kích thích kinh tế - No stimulus; Giảm nợ - Deleveraging; và Cải cách cơ cấu - Structural Reform. Thử nhìn và đánh giá tính khả thi của lý thuyết kinh tế học Lý Khắc Cường xem sao, khi ông trưởng ban kinh tế trung ương đảng cộng sản ở Việt Nam đã phải tức tốc sang Trung Hoa để học hỏi nó.

Theo tôi, cái chính của lý thuyết kinh tế Lý Khắc Cường nằm ở mục tiêu thứ ba hơn là hai mục tiêu đầu. Nhưng ngay cả cái mục tiêu thứ 3 cũng bất khả thi. Vì mọi tuyên bố của Trung Hoa cần phải dè dặt để tin tưởng. Ví như, năm 1978, lúc đó Trung Hoa có 600 triệu dân, Đặng tuyên bố áp dụng chính sách mỗi gia đình có 1 con, nó bắt đầu được thực thi năm 1980, nhưng chỉ 33 năm sau dân số Trung Hoa hiện nay đã tăng hơn gấp đôi, khoảng 1,34 tỷ người!

Hơn nữa, với hơn 170 thành phố ma, có đến 64 triệu căn hộ bỏ hoang, không ai mua để ở, mà thời Hồ - Ôn đã xây dựng để tạo ra GDP tăng trưởng phồn vinh, giả tạo, nhằm tạo công ăn việc làm cho dân chúng Trung Hoa, vì khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008, để tránh nạn thất nghiệp, bây giờ là một bài toán khó. Không khác Việt Nam hiện tại, nhà đã xây, nhưng dân không có tiền mua nếu dòng tiền tín dụng bị thắt chặt. Với gần một nửa dân Trung Hoa thất nghiệp, bạo loạn xã hội là điều tất yếu. Đó là chưa kể xung đột sắc tộc và cách biệt giàu nghèo trong xã hội Trung Hoa hiện nay. Nên chuyện không kích thích kinh tế là chuyện ảo tưởng.

Nhưng nếu kích thích kinh tế thì, lạm phát sẽ gia tăng, áp lực tiền lương là gánh nặng cho nhà nước và doanh nghiệp. Đời sống nhân dân sẽ khổ, cái gì đến sẽ đến không ngoài bạo loạn xã hội. Vì đồng tiền Trung Hoa khác với đồng tiền đô la Mỹ và Yên Nhật đã có vị thế tiêu dùng trên toàn cầu. Nhật và Mỹ dùng cái gói kích thích kinh tế là xuất khẩu lạm phát đến các công xưởng mà họ đến đầu tư. Trung Hoa tung gói kích thích kinh tế là tự phá giá đồng tiền của mình để tạo ra lạm phát và khủng hoảng tài chính của chính nền kinh tế Trung Hoa. Tiến thoái lưỡng nan cho vấn đề có hay không kích thích kinh tế.

Vấn đề thứ hai là giảm nợ. Làm sao giảm vì nợ của Trung Hoa là nợ gây ra của bất động sản mà dân thì không có tiền mua? Kẻ cò tiền ở Trung Hoa đã trốn chạy. Dân đen ngày cơm 2 bữa không lo xong, có khác gì nước Việt? Chỉ còn cách là Trung Hoa làm sao để dân cư toàn cầu đổ xô di dân về sống ở Trung Hoa theo luật đầu tư như Mỹ, để thị trường bất động sản Trung Hoa được các tư bản tham nhũng mua lại, và trốn thiên đường. Điều này bất khả thi, vì chính tư bản đỏ của Trung Hoa đang di dân sang Mỹ để giúp thị trường Mỹ phục hồi bằng tiền tham nhũng lâu nay. Muốn kêu gọi khúc ruột ngàn dặm về giải quyết bất động sản đóng băng mà chính trị không đổi lấy gì làm lòng tin?

Thực chất nợ của Trung Hoa không khác nợ ở Việt Nam như một bài viết của tôi cuối năm 2012 - có nghĩa là không có nợ gì cả, mà là cách để bòn rút tiền đóng thuế của dân thành tiền của giai cấp cầm quyền. Thị trường trong nước đóng băng, chỉ còn thúc đẩy thị trường quốc tế đổ vào. Nhưng đổ vào đầu tư bất động sản thì không ai vào, chỉ còn cách kêu gọi khúc ruột ngàn dặm bao lâu nay trốn chạy quay về. Bất khả thi, cũng là tiến thoái lưỡng nan.

Vấn đề cuối cùng là, cải cách cơ cấu là nằm trong tay của chính quyền. Nhưng cải cách cơ cấu cái gì? Câu trả lời là chính trị chứ không phải kinh tế. Nhưng cải cách chính trị thì cũng bất khả thi, vì nếu Trung Hoa chịu cải cách chính trị thì họ đã cải cách từ vụ Thiên An Môn 04/6/1989. Cũng là tiến thoái lưỡng nan.

Bằng chứng của tất cả những điều trên là bất khả thi, vì chỉ mới hôm qua thôi, ông Lý đã phải muốn tung tiền để đầu tư nông thôn và các tỉnh nghèo, và hôm nay ông Lý đã phải cam kết theo đuổi nguồn cung cấp tín dụng và họp khẩn với giới chức ngân hàng trung ương Trung Hoa, để cứu lấy thị trường chứng khoán Thượng Hải đang bị các nhà đầu tư ngoại tháo chạy.

Thế thì ông trưởng ban kinh tế trung ương đảng cộng sản ở Việt Nam qua Trung Hoa để học cái gì, trong khi thắt chặt tiền tệ của Trung Hoa hiện nay là của nghị định 11/2011 chính phủ Việt Nam học từ bài toán thắt chặt tiền tệ của Hàn Quốc, Thái Lan vào cuối thập niên 1990s? Nhưng cái khác nhau của Hàn Quốc, Thái Lan với Việt Nam và Trung Hoa là kinh tế thị trường tự do đối nghịch với kinh tế thị trường định hướng ăn chia, trong một thể chế chính trị đối nghịch đơn nguyên và đa nguyên.

Tiến thoái lưỡng nan, chẳng có gì để học, mà cần phải có sự tự thay đổi thể chế chính trị và chuyển đổi thành kinh tế thị trường tự do đúng nghĩa thì mới mong cứu được tình hình. Tương lai Trung Hoa có thể trở thành 3 đến 6 quốc gia là chuyện thấy được.

Asia Clinic, 15h49' ngày thứ Sáu, 05/7/2013

TRÁCH NHIỆM THUỘC VỀ AI?

Bài chép lại từ google cache
Chuyện họ Trương bị bắt chả biết là thật hay giả, nhưng trước tiên là cái tàng kinh các của tớ bị mất mát thì có thật. :'(

Bài đọc liên quan:
+ Sai lầm chính trị hay kinh tế?

+ Vì sao phải cấm?

+ Thay đổi hay trể tàu?
+ Chuyện Đông, chuyện Tây và chuyện nước Việt

+ Thưa ông tổng thư ký hội đồng lý luận trung ương

+ 50 năm và 67 năm

+ Chính trị Việt Nam cần thay đổi gì?

+ Việt Nam đi trước về sau

Tôi còn nhớ, trước 1991 nhà nước Việt Nam cũng cấm buôn ngoại tệ và vàng, vì theo chế độ bao cấp đúng nghĩa với con đường của ông Lenin vạch ra cho tất cả các nước đi theo con đường chủ nghĩa xã hội. Lúc đó, giá đô la và giá vàng bị thị trường chợ đen thao túng, không kềm được. 

Lúc đó, tôi còn nhớ hầu hết các giao dịch của các tổng công ty lớn của nhà nước bằng ngoại tệ chuyển khoản đều phải qua trung gian chợ đen được giá hơn thông qua ngân hàng. Và nhà nước đã thất thu không biết bao nhiêu là thuế thu nhập qua cái thị trường chợ đen này. Cái thời mà kinh tế đất nước thê thảm nhất, vì nó còn thê thảm hơn bây giờ cả hàng chục lần hơn do lạm phát phi mã đến 453.5% vào năm 1986.

Đến năm 1992 trở đi, trào lưu cỡi trói kinh tế do cố thủ tướng Võ Văn Kiệt chủ xướng, thị trường chợ đen và vàng được cho phép tư nhân hoạt động, đóng thuế công khai, cái quy luật cung cầu của thị trường vàng như chiếc bình thông nhau trong vật lý học, thị trường vàng bình ổn cả giá và nguồn cung với nhu cầu. Mọi chuyện rất ổn định giá trên thị trường vàng trong nước. 

Khi bất động sản đóng băng do cung quá mức cầu, vì hậu quả của việc đầu tư công không đúng, dẫn đến các tập đoàn nhà nước kinh doanh trái ngành, mà chủ yếu là đầu tư vào bất động sản để kiếm lãi, trong khi ngành chính của họ thì thua lỗ nặng. Một chuổi sụp đổ có tính domino trong kinh tế bắt đầu đe dọa đến sụp đổ nền kinh tế quốc gia thì nghị quyết 11/2011 của chính phủ ban hành các biện pháp cứu nền kinh tế quá mạnh tay. Trong đó có quyết định của ông Thống đốc ngân hàng thông báo cuộc họp để thực hiện nghị quyết 11-2011 của chính phủ ban ra trong ngày 22/4/2011, thì phải cấm buôn bán vàng miếng.

Từ mỗi lượng vàng trong nước chỉ chênh lệch với giá vàng thế giới khoảng từ bốn đến năm trăm ngàn đồng, vì các cửa hàng vàng lo sợ thua lỗ, do giá vàng thế giới biến động có ngày lên đến vài trăm đô la Mỹ. Sau khi có lệnh xóa bỏ thị trường buôn bán vàng miếng, chuyển độc quyền cho thương hiệu SJC, đã làm lên quá nhiều bất cập. 

Bất cập đầu tiên là sự chênh lệch giá vàng 9999 giữa các thương hiệu với nhau. Cũng là vàng 9999, nhưng vàng SJC lại đắc hơn vàng khác lên đến cả triệu đồng mỗi lượng.

Bất cập tiếp theo là, cũng là vàng SJC, nhưng lại có vàng SJC thật và SJC giả, chỉ qua con mắt "nhà nghề" của nhân viên kiểm định bao bì đóng gói vàng SJC.

Bất cập thứ ba là, từ việc chênh lệch bốn, năm trăm ngàn mỗi lượng vàng SJC so với giá thế giới khi chưa bị độc quyền thương hiệu vàng, thì nó lại lập kỷ lục đến 6,8 triệu đồng cao hơn giá thế giới vào ngày 18/4/2013 vừa qua, sau khi xóa sổ thị trường vàng miếng để nhà nước độc quyền. Trong khi ngân hàng nhà nước đang bán vàng đấu thầu để với cái gọi là "bình ổn thị trường vàng để bình ổn giá".

Như thế cuối cùng là, thực hiện nghị quyết 11/2011 lại là bài thuốc đắng không chỉ cho việc đóng băng bất động sản để hàng loạt doanh nghiệp phá sản, thị trường tài chính tiền tệ tắc mạch, nền kinh tế ngã bệnh, mà còn là bài thuốc đắng cho thị trường vàng trong nước quay về thời kỳ bao cấp.

Nhưng nếu ai chịu khó quay về quá khứ một chút nữa, sẽ thấy hậu quả tắc dòng cung cầu vàng là nguyên nhân của quyết định cấm dân được phép giữ ngoại tệ do ông cựu thống đốc ngân hàng nhà nước, hiện đang là chủ nhiệm ủy ban kinh tế nhà nước - xuất thân từ một bí thư tỉnh ủy, một nhà chính trị đi làm kinh tế bằng ý chí - để tránh đô la hóa thị trường trong nước. Nó đã tạo ra dòng cung cầu ngoại tệ bị tắc như ông đượng kim thống đốc đã trình bày trong chương trình Dân hỏi Bộ trưởng trả lời. Từ đó, buộc lòng phải dùng tiếp ý chí cấm vàng, đấu thầu vàng để gọi là "bình ổn thị trường mà chưa thể bình ổn giá". Nếu thế thì đấu thầu vàng để làm gì mà giá vàng trong nước lại chênh lệch cao hơn? 

Chủ nhiệm UB Kinh tế, Nguyễn Văn Giàu phát biểu: "Cần giải quyết dứt điểm tình trạng đô la hóa" trong buổi thảo luận quản lý ngoại hối tại Ủy ban thường vụ Quốc hội ngày 13/12/2012 - Ảnh báo Dân Trí.

Trong khi đó, nền kinh tế Cambodia, họ cứ để mặc cho đô la hóa thị trường, nhưng đồng tiền, vàng của họ không lạm phát, không bất cập là vì đâu? Để trả lời câu hỏi này thì không khó, vì đó là kinh tế thị trường tự do như cố thủ tướng Võ Văn Kiệt đã từng cỡi trói cho thị trường vàng bạc và tiền tệ nước nhà từ thập niên 1990 của thế kỷ trước. Còn kinh tế thị trường hiện nay là kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, quay về lại thời kỳ bao cấp còn ăn viện trợ của Liên Xô.

Nhưng tại sao phải quay về kinh tế bao cấp thời kỳ mà kinh tế sụp đổ làm Liên Xô sụp đổ chính trị? Vì nền chính trị của nhà nước cộng sản Việt Nam hiện nay là nhà nước của dân, do dân, và vì dân, nhưng không có tam quyền phân lập và dưới sự độc quyền cai trị của đảng cộng sản, mà không có đối lập để uốn nắn, sửa chửa trước khi một quyết sách sai ra đời. Đảng cầm quyền cứ lấy dân tộc, đất nước ra làm chuột lang để thí nghiệm những ý chí độc quyền "phát kiến" của mình. Sai thì sửa, sửa lại sai thì sửa tiếp, đã có các "chuyên gia kinh tế" làm nhiệm vụ thầy dùi đẻ ra nghị quyết, nghị định như dây chuyền Taylor thời kinh tế công nghiệp bùng nổ.

Trách nhiệm thuộc về ai trong việc giá vàng bất cập? Trách nhiệm thuộc về ai trong việc nền kinh tế suy sụp? Trách nhiệm thuộc về ai khi đạo đức xã hội suy đồi, văn hóa lộn cổ chổng mông? v.v... Có phải trách nhiệm thuộc về các nhà lý luận và hoạch định chính sách nhà nước cho các lãnh đạo không? Không, trách nhiệm ấy thuộc về các chính khách sao y ý tưởng nền kinh tế mang màu sắc Trung Hoa, mang về sửa tên gọi thành nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và nền chính trị không có tam quyền phân lập, mà độc quyền lãnh đạo sai quy luật xã hội, buộc các nhà lý luận và chuyên gia phải nắn dòng kinh tế thành những cơn bão táp kinh tế đổ xuống đầu 90 triệu dân Việt. 

Cần phải quy trách nhiệm cụ thể, ai là người quyết định để nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa vào Việt Nam, nền chính trị sai quy luật mãi sai lầm làm đất nước ta tụt hậu với bè bạn năm châu. Cần phải từ bỏ nó vẫn còn chưa muộn, nếu không muốn có một cuộc lầm than, có cả đổ máu xương với dân tộc Việt có thể xảy ra bất kỳ lúc nào trong tương lai gần.

Asia Clinic, 14h23' ngày thứ Hai, 06/5/2013