Y KHOA LÀ NGÀNH KHOA HỌC GÌ?

Nhân câu chuyện cháu Trần Văn Cường đậu thủ khoa Đại học Bách khoa TpHCM, và đậu á khoa Đại học Y khoa Hà Nội, tôi đại diện Go West Foundation đã liên hệ với cháu, thì mới hiểu ra, nhiều bạn trẻ chỉ biết yêu ngành y, mà không biết yêu nó vì cái gì? Nên tôi viết bài này để các bạn trẻ hiểu ngành y là ngành khoa học như thế nào?

Tôi đã có 2 cuộc nói chuyện với Cường để giải thích Y khoa là ngành khoa học gì? Và ngay cả trong tất cả các bác sỹ đã trưởng thành trong nghề nghiệp, họ cũng chưa chắc có một lần suy nghĩ, để tìm ra câu trả lời đúng nhất này.

Nếu không hiểu và trả lời đúng câu hỏi này, thì người làm y không thể đi đến tận cái nghề y, mà mình đang làm. Dù có thể, người ấy giỏi về chuyên môn, nhưng không thể là người tận tâm, và đi hết cái nghiệp của nghề y để hành nghề.

Định nghĩa

Làm bất kỳ cái gì cũng vậy đều phải có mục tiêu. Ở một lĩnh vực nào cũng vậy, phải nắm được định nghĩa, thì mới biết đâu đúng, đâu sai. Ngành y khoa cũng phải có định nghĩa rõ ràng, nhưng hầu như chưa có sách giáo khoa nào trên toàn cầu có được định nghĩa đúng cho nó.

Theo tôi, định nghĩa đơn giản và ngắn nhất cho ngành Y là nghành khoa học thực nghiệm, nó là ngành đứng trung gian nối kết giữa khoa học tự nhiên và khoa học xã hội. Tại sao?

Vì ngành Y có đối tượng nghiên cứu và thực hành là con người. Trong cơ thể con người có 2 phần: phần xác và phần hồn.

Phần xác của con người là một bộ máy thống nhất, và tinh vi từ toán học, vật lý, hóa học, sinh học, hóa sinh học, sinh lý, sinh lý bệnh học, vi sinh, ký sinh, dược lý học, triệu chứng học, bệnh học, v.v... Nói hơi ngoa là, học cho đến khi hiểu rằng cơ thể con người như một trái đất thu nhỏ, thì lúc đó mới hiểu hết phần xác của con người! Nên người học phải học không những giỏi, mà phải cần phải tiêu hóa tất cả kiến thức của các chuyên ngành khoa học cơ sở này, để làm nền tảng xây dựng cho nghề của mình, khi bước vào giai đoạn xây căn nhà y học cho riêng mình.

Phần hồn là giai đoạn thứ hai, mà người học y khoa phải học. Tâm lý học, tâm lý người bệnh, Phân tâm học của Freud, y đức, ngôn ngữ học chuyên ngành y khoa, và kể cả ngôn ngữ bình dân để tiếp xúc với người dân ít học. Phần hồn này giúp cho người làm nghề y có một khả năng quan hệ cộng đồng, để hiểu tâm lý cộng đồng, và hiểu cả tâm lý người bệnh, mà làm nghề. Ví dụ, nói với đồng nghiệp về bệnh lý dạ dày, nhưng nói với người dân phải dùng từ bệnh lý bao tử. Trong tiếng Anh cũng vậy, nói với đồng nghiệp về bệnh loét dạ dày thì dùng từ Gastric Ulcer, nhưng nói với bệnh nhân phải dùng từ stomachache hay Ulcer of stomach thì người bình dân mới hiểu. Truyền đạt thông tin là một kỹ năng của bác sỹ phải giỏi, nếu không thì bệnh nhân và thầy thuốc không thể hiểu nhau.

Trên tất cả, có Triết học là một khoa học quan trọng nhất để làm nền tảng cho nghiên cứu khoa học, và vận dụng những cặp phạm trù, và quy luật triết học tìm ra phát minh trong khoa học cơ sở, và thực hành trên lâm sàng. Triết học không chỉ có duy vật, mà phải từ Hiện tượng học, đến duy tâm, hiện sinh, đến Phân tâm học của Freud, v.v... không từ bỏ bất kỳ trường phái nào. Không có triết học, một người làm nghề y không thể giỏi cả lý luận đến thực tế, không thể giỏi từ nghiên cứu đến thực hành.

Những yếu tố buộc phải có khi học và làm nghề y

Đương nhiên, học và làm cái gì cũng phải có sự đam mê. Học và làm nghề y cũng vậy, thiếu sự đam mê thì không đến được đỉnh cao của y học.

Trong Đông y có vọng, văn, vấn và thiết - nhìn, nghe, hỏi, khám - thì trong Tây y có Nhìn, Sờ, Gõ và Nghe, thậm chí phải Ngửi, và ... Nếm khi cần.

Muốn học y khoa phải giỏi ngôn ngữ. Học ở đâu thì phải giỏi ngôn ngữ ở đó. Học ở Việt Nam thì phải giỏi ngôn ngữ Việt Nam. Học ở Hoa Kỳ thì phải giỏi tiếng Anh như tiếng mẹ đẻ. Không giỏi ngôn ngữ, không thể khai thác bệnh sử, không thể nghe được tiếng nói thì thào của bệnh nhân hấp hối, không thể đi đến kết luận cuối cùng của một con bệnh. Không những giỏi nghe nói, mà còn phải giỏi viết để trình bày một bệnh án, một công trình khoa học, để phát triển nghề nghiệp. Muốn học y khoa giỏi bắt buộc phải giỏi 1 ngoại ngữ, và ngày nay, ngoại ngữ đó là english!

Có lẽ về mặt ngôn ngữ, thì chỉ có 2 ngành y khoa và luật khoa là đòi hỏi cao nhất trong tất cả các ngành nghề trong xã hội. Đã có biết bao nhiêu luật sư người Việt sống ở Hoa Kỳ, tốt nghiệp trường Luật ở Hoa Kỳ, nhưng không đủ khả năng ngôn ngữ để hành nghề là vậy.

Muốn học y khoa và thành người làm nghề giỏi phải giỏi xã hội học, nào văn hóa vùng miền, tâm lý bệnh nhân, sự liên quan giữ chính trị kinh tế với bệnh tật, v.v... Ví dụ, chỉ 1 cuộc tăng giá xăng thì sẽ có nhiều tài xế, ngư dân, đại gia, v.v... đau dạ dày và cao huyết áp, vì stress do giá hàng hóa tăng, thu nhập sụt giảm. Vì đối tượng của nghề y là con người được đặt trong hoàn cảnh xã hội cụ thể, chứ không chung chung, mơ hồ.

Muốn học và làm nghề y giỏi phải nắm chắc những khoa học y học cơ sở cả lý thuyết lẫn thực hành để có một lý luận khoa học vững chắc cho công việc khám, chữa bệnh, và nghiên cứu khoa học.

Muốn học và hành nghề y giỏi phải giỏi nghiên cứu khoa học, và phải biết làm đề cương, dự thảo và dự án tổng thể cũng như cụ thể cho những đề tài nghiên cứu cấp cơ sở, cấp tỉnh thành, cấp nhà nước, đến cấp toàn cầu. Vì nó là cơ sở khoa học để có tầm nhìn một vấn đề ở tầm bao quan từ nhỏ đến lớn.

Một người học giỏi ở bậc phổ thông trung học đậu thủ khoa đại học y khoa, nhưng khi vào học, và ra làm việc chưa chắc học tốt và làm việc tròn vai trò.

Kết

Tóm lại, y học là một ngành khoa học thực hành, nghiên cứu mà đối tượng là bệnh tật và con người, nên nó là một ngành khoa học trung gian kết nối giữa khoa học xã hội với khoa học tự nhiên. Người học và làm ngành y đòi hỏi phải giỏi toàn diện cả 2 lĩnh vực khoa học tự nhiên và xã hội.

Tôi sẽ viết tiếp bài hai: Làm sao để học và hành giỏi y khoa.

Asia Clinic, 8h08' ngày thứ Sáu, 08/8/2014

SỰ MONG MANH VÀ TƯƠNG ĐỐI GIỮA SINH VÀ TỬ

Bài đọc liên quan:

+ Nobel y học 2013

+ Nobel y học 2012

+ Nobel y học 2011

+ Nobel y học 2010

+ Kinh vô tự và sự giác ngộ của thầy trò Đ0ường tăng với chính trị Việt Nam

Sự sống và cái chết là một tiến trình tương đối diễn ra ở bất kỳ sinh vật - vật thể sống - trên hành tinh xanh của chúng ta, khi xét về mặt sinh học phân tử đúng nghĩa. Nó có nghĩa là, khi sự sống hình thành ở một cá thể nào đó cũng là lúc cái chết bắt đầu diễn ra. 

Hôm qua, có bạn nữ trẻ gửi tin riêng hỏi với tôi rằng: "Bác ơi, con biết bác là bác sỹ, nên con nhờ bác giúp con một việc rất quan trọng đối vối con là: Hiến máu có tốt không bác? Vì con đã hiến máu 14 lần. Bạn trai của con không cho con hiến máu nữa. Vì bạn ấy bảo: nếu hiến máu là tốt thì các bác sỹ đã thi nhau hiến máu rồi, chứ tại sao họ lại không hiến máu mà phải kêu gọi người khác hiến máu?"

Tôi rất cảm ơn bạn trẻ đã có câu hỏi rất tốt cho cộng đồng. Tôi xin trả lời như sau:

1. Ở người trưởng thành, máu là do tủy xương - là chủ yếu - và một số cơ quan khác sinh ra để giúp cho sự sống của cơ thể. Đời sống trung bình của các tế bào máu - hồng cầu, bạch cầu, tiểu cầu - từ 80 đến 120 ngày, và chúng sẽ chết đi vì già nua.

2. Hiến máu là một việc làm tốt cho cộng đồng mà không có hại cho sức khỏe của người không có bệnh tật và khỏe mạnh, thậm chí còn có tác dụng tốt cho tủy xương tăng cường sinh sản ra máu mới. Vì theo (1): đời sống trung bình của các tế bào máu - hồng cầu, bạch cầu, tiểu cầu - có tuổi thọ trung bình 80 đến 120 ngày. Nếu ta không hiến máu thì các tế bào ấy cũng sẽ già nua và chết đi. Sau hiến máu quá trình đồng hóa sẽ được thúc đẩy mạnh hơn quá trình dị hóa. Có nghĩa là quá trình sống diễn ra mạnh hơn quá trình chết.

3. Trong cấp cứu, bác sỹ chúng tôi vẫn phải thường hiến máu cho bệnh nhân khi gặp trường hợp thiếu máu, mà cần phải có máu đúng nhóm máu để phẫu thuật cứu bệnh nhân. Không phải là bác sỹ không bao giờ hiến máu, mà là bác sỹ có hiến máu để cứu bệnh nhân thì cũng không ai muốn nói ra cho cộng đồng để kể công làm gì.

Thông qua vấn đề trên chúng ta thấy rằng, bất kỳ một thành phần sống nào của cơ thể từ đơn vị tế bào, dưới tế bào, và cả cơ thể sống của chúng ta cũng có tiến trình sinh và tử diễn ra. Vì mỗi ngày có hàng trăm ngàn đến hàng triệu tế bào chết đi và hàng triệu tế bào mới sinh ra.

Đứng về sinh học phân tử thì, tiến trình sống của con người chỉ có một tiến trình tuyệt đối ở giai đoạn đầu quá trình nhân đôi của tế bào gốc - chỉ có tiến trình sống mà không có tiến trình chết diễn ra - trong cái tương đối là, khi 1 tế bào gốc gồm một nửa của cha là trinh trùng kết hợp với một nửa của mẹ cho là trứng, để phát triển thành những tế bào gốc ban đầu trước khi biệt hóa thành những tế bào chuyên biệt cho từng cơ quan, bộ phận của phôi như, lông tóc móng tim gan phèo phổi, v.v... Sau đó, quá trình biệt hóa diễn ra để hình thành một cái phôi có đầy đủ cơ quan, bộ phận của một cơ thể sống thì quá trình chết cũng đã bắt đầu diễn ra ngay lúc phôi - trong 3 tháng đầu của chu kỳ thai - và sau đó là thai ngay từ lúc còn nằm trong buồng tử cung của người Mẹ.

Thế nhưng tại sao ta vẫn sống và ta sẽ chết trong tương lai? Đây là câu hỏi rất đơn giản có từ khi loài người có mặt trên trái đất, nhưng cũng là câu hỏi hóc búa nhất, mà y học đã, sẽ và đang tìm câu trả lời ở góc độ y sinh học phân tử. Đã có nhiều giải Nobel y học được trao tặng cũng chỉ giải mã dần từng khía cạnh nhỏ của câu hỏi này ở những phát minh sinh lý, sinh hóa, sinh học phân tử dưới mức vi mô của tế bào. 

Trước khi đi vào vấn đề sinh và tử ở mặt vi mô và đại thể chúng ta cũng cần hiểu thêm khái niệm của một môn khoa học sinh học phân tử mới ra đời trong vài thập niên gần đây là Biểu Sinh - Epigenetics - có liên quan nhiều đến sự sống và cái chết của muôn loài. Từ Epigenetics là từ Hy Lạp. Nó được ghép từ tiếp đầu ngữ epi- (tiếng Hy Lạp : επί giao , bên ngoài, xung quanh) và từ genetics mà thành. Biểu Sinh là nghiên cứu về những thay đổi di truyền trong hoạt động gene mà không bị gây ra bởi những thay đổi trong chuỗi DNA, nó cũng có thể được sử dụng để mô tả việc nghiên cứu sự thay đổi dài hạn có tính ổn định - như sự lão hóa - trong tiềm năng phiên mã của tế bào mà không phải là nhất thiết phải di truyền. Không giống như di truyền đơn giản dựa trên những thay đổi trong chuỗi DNA (kiểu gen), những thay đổi trong biểu hiện gen hoặc kiểu hình tế bào của biểu sinh có nguyên nhân khác. Nói nôm na, Epigenetics là ngành chuyên nghiên cứu về những biểu hiện bên ngoài của sinh vật sống thông qua sự thay đổi hay không của bộ gene bên trong tế bào do quá trình đột biến, sao chép, di truyền.

Song đến hôm nay y học thế giới đều công nhận những kết luận tổng quát sau đây:

1. Dưới góc độ nghiên cứu chuyên ngành Epigenetics thì cái chết sẽ diễn ra do quá trình lão hóa bắt buộc phải diễn ra ở mức độ gene trong bộ nhiễm sắc thể của tế bào. Ở bộ gene trong bộ nhiễm sắc thể của mỗi loại tế bào chuyên biệt đều mang một đoạn gene mã hóa cho sự trẻ hóa. Trong quá trình sao chép và nhân đôi tế bào, cứ mỗi lần như thế đoạn gene mã hóa cho sự trẻ hóa này mất đi một hay vài amino acide. Sự mất các amino acide này là nguyên nhân cho sự trẻ hóa của tế bào giảm dần. Và tiến trình lão hóa ở mức độ tế bào diễn ra. Cuối cùng là, quá trình lão hóa của bất kỳ sinh vật sống nào cũng phải đi đến, mà cho đến nay chưa có bất kỳ loại thuốc nào có thể làm được sự sao chép ở mức độ phân tử mà không có sự mất đi các amino acide này.

2. Trên cơ sở đó của (1), ở mức độ đại thể sự lão hóa được giải thích ở mức độ sinh học phân tử là cơ thể sinh vật sống lão hóa và chết đi là do mất những amino acide của gene quy định cho sự trẻ hóa. Nhưng ở mức độ tế bào học vi mô thì tại sao mỗi tế bào lão hóa và chết đi trong quá trình sống của chúng ta và mọi loài vẫn chưa có câu trả lời chính xác. Vì sao màng tế bào giòn, tăng tính thấm và dễ vỡ khi tế bào già đi? Vì sao ADN của tế bào tan rã khi tế bào già đi? Vì sao tương bào không còn đủ chất để cho tế bào sống tiếp tục khi tế bào già đi? v.v... và v.v... thì vẫn còn bỏ ngõ.

3. Ở mức độ vì thể để nhìn đại thể, người ta thấy rằng tiến trình sống của con người bình thường không có khuyết tật - ở đây không nói đến các loài sinh vật khác - mạnh hơn tiến trình chết từ khi thụ thai cho đến tuổi 35. Khi tiến trình chết diễn ra mạnh hơn tiến trình sống là cơ thể đang bị dị hóa mạnh hơn đồng hóa - phá hủy nhiều hơn xây dựng. Sau tuổi 35 tiến trình chết sẽ diễn ra mạnh hơn tiến trình sống, và sự lão hóa thực sự diễn ra ở thời điểm này. Cho nên mọi năng lực hoạt động tốt nhất, nhiều tiềm năng vô tận nhất của con người cho phát minh, phát kiến là ở lứa tuổi từ khoảng 18 đến 35. Sau lứa tuổi 35 là kết tinh của kinh nghiệm, sáng tạo và sự cần mẫn.

4. Trên cơ sở của (3), ở mức độ sinh học phân tử và mức độ đại thể sự lão hóa diễn ra rõ ràng hơn. Ví dụ như, quá trình sinh xương sẽ giảm hơn quá trình hủy xương. Ngày dưới tuổi 35 chúng ta có thể chạy nhảy, chơi thể thao nặng như đá banh, tennis, cầu lông, v.v... bằng chân đất mà không cảm thấy đau khớp cổ chân, không thấy ê gót chân, v.v... Nhưng sau tuổi 35 nếu chúng ta chỉ cẩn chạy nhẹ thể dục buổi sáng mà không có đôi dép hay đôi giày có độ đàn hồi tốt, thì đau khớp và ê gót chân là chuyện bình thường.

Cái mong manh của tiến trình sinh và tử, và cái sự tương đối của sống và chết luôn diễn ra trong mỗi chúng ta luôn khách quan và khoa học. Sống và chết chỉ cách nhau một lằn ranh giới mỏng hơn bề dày của một trang giấy pelure. Vấn đề của mỗi chúng ta là, sống cho đáng sống ở đẳng cấp của loài động vật mà mỗi chúng ta vẫn tự hào. Đó là, danh dự, liêm sĩ, nhân cách, v.v... để hoàn thiện cho riêng mình trước lúc ra đi. Vì suy cho cùng, sinh ra đời là để tự hoàn thiện cho chính mình. Mỗi người có một nhiệm vụ được trao, nhưng nhiệm vụ ấy, trong mỗi chúng ta không ai biết được, mà cứ mãi kiếm tìm trong cõi vô thức cho đến ngày gần kề cái chết vẫn có kẻ không hiểu mình sinh ra đời để làm gì, vẫn điên cuồng vùng vẫy như Gaddafi, Mao Trạch Đông, Hitler, v.v...

Asia Clinic, 10h32' ngày thứ Năm, 12/12/2013

NHỮNG PHÁT KIẾN "VĨ ĐẠI" NHẤT CỦA Y KHOA ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA

Bài đọc liên quan:

+ Loạt 7 bài: Ngành y Việt nam cần thay đổi gì?

+ Nhắc lại vấn đề đào tạo và sử dụng con người trong y khoa

+ Đông y, Tây y và những bất cập trong quản lý

Mấy hôm nay, cộng đồng mạng chia sẻ nhau những lời thề tốt nghiệp bác sỹ y khoa. Ban đầu tôi còn nghi ngờ là tin bịa đặt, nhưng nhờ có các bạn trên cộng đồng mạng truy lùng, thì hầu hết tất cả các trường Y trên đất nước Việt đều có một lời thề mang màu sắc chính trị hơn là tôn chỉ của ngành Y - không biên giới, không chiến tuyến, chỉ vì người bệnh và một lòng vì sự phát triển y học toàn cầu.

Tôi đã cố tìm một công văn của nhà nước về sự ban bố lời thề chính trị hóa của lễ tốt nghiệp bác sỹ y khoa Việt Nam thời nay, nhưng không thấy. Nên không biết những lời thề vị phạm tôn chỉ của y khoa toàn cầu này từ một cái đầu "thông tuệ" nào đưa ra?

Như vậy, trong 83 năm "công ơn" của đảng cộng sản đóng góp cho ngành Y khoa Việt Nam nói riêng và y học thế giới nói chung 2 phát kiến "vĩ đại" nhất toàn cầu. 

Phát kiến "vĩ đại" đầu tiên là 12 điều y đức rối rắm, thiếu tư duy và điều nọ xọ lấy điều kia, mà chúng tôi thường hài hước với nhau rằng, có lẽ khi chưa có 12 điều y đức của ông cố bộ trưởng y tế Đỗ Nguyên Phương thì ngành Y Việt Nam toàn thầy thuốc vô đạo đức, kể cả Hải Thượng Lãng Ông Lê Hữ Trác. Tôi xin ghi ra đây 12 điều y đức để mọi người thấy hết tư duy thâm hậu của ông:

12 điều y đức

(Tiêu chuẩn đạo đức của người làm công tác y tế)

(Ban hành kèm theo quyết định số: 20881BYT-QĐ ngày 06 tháng 11nǎm 1996 của Bộ trưởng Bộ Y tế)

1. Chǎm sóc sức khoẻ cho mọi người là nghề cao quý. Khi đã tự nguyện đứng trong hàng ngũ y tế phải nghiêm túc thực hiện lời dạy của Bác Hồ. Phải có lương tâm và trách nhiệm cao, hết lòng yêu nghề, luôn rèn luyện nâng cao phẩm chất đạo đức của thầy thuốc. Không ngừng học tập và tích cực nghiên cứu khoa học để nâng cao trình độ chuyên môn. Sẵn sàng vượt qua mọi khó khǎn gian khổ vì sự nghiệp chǎm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân.

2. Tôn trọng pháp luật và thực hiện nghiêm túc các quy chế chuyên môn. Không được sử dụng người bệnh làm thực nghiệm cho những phương pháp chẩn đoán, điều trị, nghiên cứu khoa học khi chưa được phép của Bộ Y tế và sự chấp nhận của người bệnh.

3. Tôn trọng quyền được khám bệnh, chữa bệnh của nhân dân. Tôn trọng những bí mật riêng tư của người bệnh; khi thǎm khám, chǎm sóc cần bảo đảm kín đáo và lịch sự. Quan tâm đến những người bệnh trong diện chính sách ưu đãi xã hội. Không được phân biệt đối xử với người bệnh. Không được có thái độ ban ơn, lạm dụng nghề nghiệp và gây phiền hà cho người bệnh. Phải trung thực khi thanh toán các chi phí khám bệnh, chữa bệnh.

4. Khi tiếp xúc với người bệnh và gia đình họ, luôn có thái độ niềm nở, tận tình; trang phục phải chỉnh tề, sạch sẽ để tạo niềm tin cho người bệnh. Phải giải thích tình hình bệnh tật cho người bệnh và gia đình họ hiểu để cùng hợp tác điều trị; phổ biến cho họ về chế độ, chính sách, quyền lợi và nghĩa vụ của người bệnh; động viên an ủi, khuyến khích người bệnh điều trị, tập luyện để chóng hồi phục. Trong trường hợp bệnh nặng hoặc tiên lượng xấu cũng phải hết lòng cứu chữa và chǎm sóc đến cùng, đồng thời thông báo cho gia đình người bệnh biết.

5. Khi cấp cứu phải khẩn trương chẩn đoán, xử trí kịp thời không được đùn đẩy người bệnh.

6. Kê đơn phải phù hợp với chẩn đoán và bảo đảm sử dụng thuốc hợp lý an toàn; không vì lợi ích cá nhân mà giao cho người bệnh thuốc kém phẩm chất, thuốc không đúng với yêu cầu và mức độ bệnh.

7. Không được rời bỏ vị trí trong khi làm nhiệm vụ, theo dõi và xử trí kịp thời các diễn biến của người bệnh.

8. Khi người bệnh ra viện phải dặn dò chu đáo, hướng dẫn họ tiếp tục điều trị, tự chǎm sóc và giữ gìn sức khỏe.

9. Khi người bệnh tử vong, phải thông cảm sâu sắc, chia buồn và hướng dẫn, giúp đỡ gia đình họ làm các thủ tục cần thiết.

10. Thật thà, đoàn kết tôn trọng đồng nghiệp, kính trọng các bậc thầy, sẵn sàng truyền thụ kiến thức, học hỏi kinh nghiệm, giúp đỡ lẫn nhau.

11. Khi bản thân có thiếu sót, phải tự giác nhận trách nhiệm về mình không đổ lỗi cho đồng nghiệp, cho tuyến trước.

12. Hăng hái tham gia công tác tuyên truyền giáo dục sức khỏe, phòng chống dịch bệnh, cứu chữa người bị nạn, ốm đau tại cộng đồng; gương mẫu thực hiện nếp sống vệ sinh, giữ gìn môi trường trong sạch.

Như tôi đã từng viết, trong y học có 3 bậc:

1. Y học triết học.

2. Y học nguyên nhân.

3. Y học triệu chứng.

Lời thề Hyppocrates thuộc lĩnh vực triết y. Nó là tôn chỉ cho mọi thần dân làm Tây y trên toàn cầu. Không được xúc phạm bất kỳ ý tưởng nào của nó. Xúc phạm nó là không còn được phép đứng trong ngành Tây y nữa.

Bản gốc lời thề Hyppocrates bằng tiếng Hy Lạp

Phát kiến "vĩ đại" thứ hai là, cải biên bảy lời thề của ông tổ ngành Tây Y - Hippocrates - sau đây:

„Ὄμνυμι Ἀπόλλωνα ἰητρὸν, καὶ Ἀσκληπιὸν, καὶ Ὑγείαν, καὶ Πανάκειαν, καὶ θεοὺς πάντας τε καὶ πάσας, ἵστορας ποιεύμενος, ἐπιτελέα ποιήσειν κατὰ δύναμιν καὶ κρίσιν ἐμὴν ὅρκον τόνδε καὶ ξυγγραφὴν τήνδε.
Tôi xin thề trước Apollon thần chữa bệnh, trước Æsculapius thần y học, trước thần Hygieia và Panacea, và trước sự chứng giám của tất cả các nam nữ thiên thần, là tôi sẽ đem hết sức lực và khả năng để làm trọn lời thề và lời cam kết sau đây:

1. Ἡγήσασθαι μὲν τὸν διδάξαντά με τὴν τέχνην ταύτην ἴσα γενέτῃσιν ἐμοῖσι, καὶ βίου κοινώσασθαι, καὶ χρεῶν χρηίζοντι μετάδοσιν ποιήσασθαι, καὶ γένος τὸ ἐξ ωὐτέου ἀδελφοῖς ἴσον ἐπικρινέειν ἄῤῥεσι, καὶ διδάξειν τὴν τέχνην ταύτην, ἢν χρηίζωσι μανθάνειν, ἄνευ μισθοῦ καὶ ξυγγραφῆς, παραγγελίης τε καὶ ἀκροήσιος καὶ τῆς λοιπῆς ἁπάσης μαθήσιος μετάδοσιν ποιήσασθαι υἱοῖσί τε ἐμοῖσι, καὶ τοῖσι τοῦ ἐμὲ διδάξαντος, καὶ μαθηταῖσι συγγεγραμμένοισί τε καὶ ὡρκισμένοις νόμῳ ἰητρικῷ, ἄλλῳ δὲ οὐδενί.
Tôi sẽ coi các thầy học của tôi ngang hàng với các bậc thân sinh ra tôi. Tôi sẽ chia sẻ với các vị đó của cải của tôi, và khi cần tôi sẽ đáp ứng những nhu cầu của các vị đó. Tôi sẽ coi con của thầy như anh em ruột thịt của tôi, và nếu họ muốn học nghề y thì tôi sẽ dạy cho họ không lấy tiền công mà cũng không giấu nghề. Tôi sẽ truyền đạt cho họ những nguyên lý, những bài học truyền miệng và tất cả vốn hiểu biết của tôi cho các con tôi, các con của các thầy dạy tôi và cho tất cả các môn đệ cùng gắn bó bởi một lời cam kết và một lời thề đúng với Y luật mà không truyền cho một ai khác.

2. Διαιτήμασί τε χρήσομαι ἐπ' ὠφελείῃ καμνόντων κατὰ δύναμιν καὶ κρίσιν ἐμὴν, ἐπὶ δηλήσει δὲ καὶ ἀδικίῃ εἴρξειν.
Tôi sẽ chỉ dẫn mọi chế độ có lợi cho người bệnh tùy theo khả năng và sự phán đoán của tôi, tôi sẽ tránh mọi điều xấu và bất công.

3. Οὐ δώσω δὲ οὐδὲ φάρμακον οὐδενὶ αἰτηθεὶς θανάσιμον, οὐδὲ ὑφηγήσομαι ξυμβουλίην τοιήνδε. Ὁμοίως δὲ οὐδὲ γυναικὶ πεσσὸν φθόριον δώσω. Ἁγνῶς δὲ καὶ ὁσίως διατηρήσω βίον τὸν ἐμὸν καὶ τέχνην τὴν ἐμήν.
Tôi sẽ không trao thuốc độc cho bất kỳ ai, kể cả khi họ yêu cầu và cũng không tự mình gợi ý cho họ; cũng như vậy, tôi cũng sẽ không trao cho bất cứ người phụ nữ nào những thuốc gây sẩy thai. Tôi suốt đời hành nghề trong sự vô tư và thân thiết.

4. Οὐ τεμέω δὲ οὐδὲ μὴν λιθιῶντας, ἐκχωρήσω δὲ ἐργάτῃσιν ἀνδράσι πρήξιος τῆσδε.
Tôi sẽ không thực hiện những phẫu thuật mở bàng quang mà dành công việc đó cho những người chuyên.

5. Ἐς οἰκίας δὲ ὁκόσας ἂν ἐσίω, ἐσελεύσομαι ἐπ' ὠφελείῃ καμνόντων, ἐκτὸς ἐὼν πάσης ἀδικίης ἑκουσίης καὶ φθορίης, τῆς τε ἄλλης καὶ ἀφροδισίων ἔργων ἐπί τε γυναικείων σωμάτων καὶ ἀνδρῴων, ἐλευθέρων τε καὶ δούλων.
Dù vào bất cứ nhà nào, tôi cũng chỉ vì lợi ích của người bệnh, tránh mọi hành vi xấu xa, cố ý và đồi bại nhất là tránh cám dỗ phụ nữ và thiếu niên tự do hay nô lệ.

6. Ἃ δ' ἂν ἐν θεραπείῃ ἢ ἴδω, ἢ ἀκούσω, ἢ καὶ ἄνευ θεραπηίης κατὰ βίον ἀνθρώπων, ἃ μὴ χρή ποτε ἐκλαλέεσθαι ἔξω, σιγήσομαι, ἄῤῥητα ἡγεύμενος εἶναι τὰ τοιαῦτα.
Dù tôi có nhìn hoặc nghe thấy gì trong xã hội, trong và cả ngoài lúc hành nghề của tôi, tôi sẽ xin im lặng trước những điều không bao giờ cần để lộ ra và coi sự kín đáo trong trường hợp đó như một nghĩa vụ.

7. Ὅρκον μὲν οὖν μοι τόνδε ἐπιτελέα ποιέοντι, καὶ μὴ ξυγχέοντι, εἴη ἐπαύρασθαι καὶ βίου καὶ τέχνης δοξαζομένῳ παρὰ πᾶσιν ἀνθρώποις ἐς τὸν αἰεὶ χρόνον. Παραβαίνοντι δὲ καὶ ἐπιορκοῦντι, τἀναντία τουτέων.“
Nếu tôi làm trọn lời thề này và không có gì vi phạm tôi sẽ được hưởng một cuộc sống sung sướng và sẽ được hành nghề trong sự quý trọng mãi mãi của mọi người. Nếu tôi vi phạm lời thề này hay tôi tự phản bội, thì tôi sẽ phải chịu một số phận khổ sở ngược lại.

7 lời thề gốc này được cải biên thành 9 hoặc 12 lời thề tùy theo mỗi quốc gia hay tổ chức, nhưng những cải biên đó không và chưa bao giờ đi ra khỏi tôn chỉ của nó.

Thế nhưng với chiến dịch đỏ hóa mọi ngõ ngách, công tác dân vận của đảng cộng sản cầm quyền đã không chỉ có nền chính trị mang màu sắc Trung Hoa, và nền kinh tế định hướng xã hội chủ nghĩa, đã làm nên một phát minh vĩ đại nhất mọi thời đại của ngành Y cho nhân loại toàn cầu, một lời thề mới gồm 5 điều mới mẻ. Các sinh viên trường Y trên khắp đất nước Việt hôm nay, không thề theo đúng tôn chỉ nghề y, mà thề lời thề chính trị.

Thực lòng tôi không biết phải nói gì, chỉ có nghẹn lời khi viết những dòng này. Những người làm y khoa chân chính khi nhìn thấy lời tuyên thệ của Hippocrates bị chính trị hóa như thế này là một điều sỉ nhục như một công dân bị mất tổ quốc. Vì đối với họ, lời thề ấy nó thiêng liêng như một triết lý sống của không chỉ của mỗi cá nhân làm nghề Tây y, mà còn là tôn chỉ cho cả nhân loại, không biên cương, lãnh thổ, hay ràng buộc sắc tộc, màu da cũng như thù địch.

Tôi xin cắn rơm, cắn cỏ lạy đảng cộng sản làm ơn, làm phước đừng phá nát những gì còn tốt đẹp sót lại ở mọi lĩnh vực ở đất nước và dân tộc này nữa. 

Tư Gia, 21h53' Chúa nhựt, 18/8/2013

CHUYỆN CÚM VÀ NHỮNG HIỂU BIẾT SAI LỆCH

Bài đọc liên quan:

+ Đại dịch cúm hay sự thổi phồng?
+ Một bác sĩ Việt Nam đã cảnh báo hiện tượng thổi phồng đại dịch cúm

+ Cúm một âm mưu
+ Lại chuyện cúm gia cầm H5N1

+ Xét nghiệm chẩn đoán cúm A (H1N1)

Vài tuần nay câu chuyện cúm "bị nghi ngờ" từ gia cầm - bird flu: cúm gia cầm - lây sang người, lại nổi lên như cơn đại dịch trên phương tiện truyền thông của Việt Nam, còn nhiều hơn số trường hợp nhiễm và mắc bệnh, cũng như tử vong do dòng cúm H7N9 ở Trung Hoa.

Ghi nhận ở Trung Hoa cho đến nay, đã có khoảng 102 trường hợp bị nhiễm cúm H7N9, trong đó có 20 trường hợp tử vong. Nhưng y văn thế giới, cho đến đến nay, chưa có tài liệu nào chứng minh được là cúm gia cầm lây trực tiếp từ gia cầm sang người và gây bệnh, chứ chưa nói đến việc nó có thể dẫn đến tử vong ở người.

Trong năm 2010, tôi đã từng viết loạt 4 bài cúm, trong bài đầu tiên - Virus và Cúm - tôi đã khẳng định về mặt sinh học phân tử và miễn dịch học rằng, không có chuyện cúm từ gia cầm lây sang người để gây bệnh. Vì 2 loài khác nhau, có cấu trúc sinh học tế bào khác nhau, hai đáp ứng miễn dịch về mặt phân tử khác nhau, không thể một cấu trúc sinh học phân tử phù hợp với chim muông mà lại phù hợp với con người. Nếu có sự phù hợp này thì người lai tạo với chim sẽ cho ra một loài người có cánh!

Thế nhưng ngày ấy, bộ y tế Việt Nam đã hành xử rất sai khoa học gây ra hậu quả to lớn với một lượng tiền khổng lồ theo thời giá có thể xây thêm 4 cái bệnh viện để lo cho dân, trong khi cả nước bị một nạn dịch lớn hoành hành hơn 30 năm qua là, quá tải bệnh viện, cho đến hôm nay vẫn chưa giải quyết xong. Đó là chưa tính đến hàng loạt nông dân, tư doanh và nhà nước nuôi gia cầm, bị buộc phải thiêu hủy đàn gia cầm còn đang khỏe mạnh. 

Không biết năm 2009 có bao nhiêu người dân đang ăn nên làm ra, bỗng chốc trở thành con nợ trắng tay, sạt nghiệp, trong đó có một phần lỗi của báo chí, truyền thông đồn thổi. Sau đó, đến một ngày đẹp trời, một ông Tây mắt xanh, mũi lõ ở bên Đức vạch mặt âm mưu của các hãng dược, thì báo Việt lại viết tin tôi đã đưa trên blog này trước đó 6 tháng, rằng đại dịch cúm là một sự thổi phồng.

Hôm nay, báo chí lại đưa tin, Ninh Thuận tiêu hủy đàn chim yến lớn nhất Đông Nam Á. Thật đau lòng, chỉ vì một hiểu biết sai lệch của các cơ quan chức năng do thiếu hiểu biết về nguyên nhân, cơ chế bệnh sinh và miễn dịch học cũng như sinh học phân tử trong bệnh truyền nhiễm. Cũng vì thiếu hiểu biết mà ngành vệ sinh phòng dịch tỉnh Ninh Thuận lại lập lại cái sai lầm của năm 2009.

Không biết người ta thiếu hiểu biết hay người ta cố tình phá hoại? Nếu thiếu hiểu biết thì đúng là nhiệt tình đi với ngu dốt trở thành phá hoại. Nhưng tại sao người ta thiếu hiểu biết thì bộ y tế cần phải xem lại kiến thức và cách đưa thông tin đến toàn dân và cơ quan dưới bộ ở các địa phương trong cả nước.

Tôi không muốn viết bất kỳ một bài nào về cúm trong mấy hôm nay, khi phương tiện truyền thông đưa tin dày đặc về cúm H7N9 ở Trung Hoa. Nhưng hôm nay phải viết, vì không khéo những nhà quản trị ngành y tế quốc gia, một lần nữa lại phá nền kinh tế nước nhà, trong lúc suy sụp kinh tế đang có thể làm sụp đổ cả chế độ. Nhưng quan trọng nhất là, người dân đang sinh sống làm ăn nhờ vào đàn gà, vịt và chim muông sẽ chết vì mất trắng cả cơ nghiệp mà họ đang ăn nên làm ra, để có cuộc sống lương thiện bằng mồ hôi nước mắt của mình.

Tôi đề nghị bộ y tế và chính phủ ngay lập tức phải xem lại việc có buộc phải thiêu hủy đàn gia cầm của dân dù nó có nhiễm bất kỳ con virus cúm loại nào hay không? Bỡi vì một lý do đơn giản về mặt sinh học phân tử và miễn dịch học là, cúm từ gia cầm - một loài khác với loài người - không thể lây, mà dù có lây sang người thì cũng không thể tồn tại trong cơ thể người để gây bệnh, mà chỉ có cúm từ người lây sang người và gây bệnh cho người mà thôi!

Asia Clinic, 14h20' ngày thứ Hai, 22/4/2013