ĐAU LÒNG VỚI NỀN VĂN HÓA BỊ HÒA TAN

Bài đọc liên quan:

+ Công bố khai trương Quỹ Tây Du - Go West Foundation

+ Quỹ Tây Du là gì?

+ Thư ngỏ

+ Quy chế hoạt động của Quỹ Tây Du

Hôm nay - 9h30' AM ngày 05/5/2014 - là ngày khai trương Quỹ Tây Du - Go West Foundation. Mặc dù bộ phận Marketing và bản thân tôi - chủ tịch Quỹ Tây Du - đã cố gắng từ hơn 1 tuần trước để liên lạc với nhiều đơn vị truyền thông trong và ngoài nước, nhưng cuối cùng chỉ có những đơn vị truyền thông của Hoa Kỳ là thực hiện được chương trình nói chuyện về Quỹ Tây Du một cách vô vụ lợi và nhân bản. Hai đài đó là đài địa phương của thành phố Detroit, tiểu bang Michigan, và đài SBTN của người Việt ở thủ đô Washington.

Trong khi đó, một bài phỏng vấn công phu của báo Pháp Luật thành phố Hồ Chí Minh đã được trưởng ban biên tập về giáo dục đồng ý, và chỉnh sửa, nhưng đến giờ chót bị ách lại, không cho lên khuôn. Đơn vị đài truyền hình TPHCM cũng vậy, họ chuyển chương trình qua ban tuyên giáo của đài. Họ hẹn sáng thứ Hai, 05/5/2014 để bàn chuyện ký kết hợp đồng cho chương trình. Mọi việc không có gì đáng nói, nếu họ không đưa ra cái giá 10 triệu đồng cho việc quay một đoạn phim 15 phút để phát lên sóng truyền hình thành phố! Ngoài ra giám đốc Marketing của Quỹ Tây Du phải mất 3 ngày với 1 cô phóng viên VNexpress, nhưng cuối cùng cô phóng viên kia đòi tiền mới cho đăng!

Chuyện Quỹ Tây Du ra đời là một nổ lực rất lớn của nhóm sáng lập. Suốt gần một tháng qua rất nhiều việc phải làm. Nào xin giấy phép thành lập Quỹ tại Hoa Kỳ; Nào tuyển dụng những con người hết lòng, vô vụ lợi để chung tay góp sức hình thành và phát triển Quỹ; Nào phải làm thương hiệu logo; Nào phải viết website, mua tên miền và server; Nào lên chương trình quan hệ với các công ty, mạnh thường quân quan trọng để ký kết hợp đồng dài hạn trong việc 2 bên cùng có lợi; Và quan trọng nhất là ngày khai trương Quỹ Tây Du phải có truyền thông trong và ngoài nước đưa tin.

Thế nhưng câu chuyện truyền thông trong nước ách tắc giờ chót. Nghĩ thật buồn. Làm Go West Foundation là lo cho người Việt trong nước, và cho đất nước Việt, nhưng người Mỹ và người Việt ở nước ngoài lo chu đáo không lấy tiền, và ủng hộ rất nhiệt tình. Trong khi đó, truyền thông trong nước kẻ thì ghẻ lạnh không cho đăng báo, người thì đòi tiền công quay phim, và còn nói chuyện ban ơn là, anh em làm công quả!

Tiền của đồng bào mồ hôi nước mắt bỏ ra lo cho các thế hệ trẻ Việt Nam đi du học để lo cho bản thân, gia đình và xã hội tốt đẹp hơn. Chúng tôi - Quỹ Tây Du - chỉ là những người được đồng bào gửi gắm niềm tin, làm đại diện đứng ra sử dụng tiền này phải biết chi đúng chỗ và minh bạch, công tâm. Chúng tôi đâu phải là những con buôn ngoài chợ mà phải phung phí niềm tin của đồng bào vào chỗ không đáng để chi? Mong quý báo đài trong nước thông cảm cho chúng tôi ở điểm này.

Có một vấn đề cần suy nghĩ là, tại sao các báo đài nhà nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa không thấy rằng, phải bỏ tiền ra thuê những người đang nắm đức tin của cộng đồng như chúng tôi - Quỹ Tây Du - là một trong những nhân tố tạo ra niềm hy vọng giáo dục sẽ tốt đẹp hơn. để quảng bá cái tốt cho xã hội đang có nền văn hóa, giáo dục suy đồi? Mà lại đòi tiền của đức tin cộng đồng, làm như thế có phải là làm mất đức tin mà chưa bao giờ có của chế độ ngàn lần tốt đẹp hơn tư bản giãy chết?

Tôi cũng xin khẳng định với tất cả các đơn vị truyền thông tư nhân cũng như của nhà nước ở trong và ngoài nước rằng, quý vị cần chúng tôi để quý vị học sự bao dung, lòng nhân ái, chân thiện mỹ và đạo kinh doanh, chứ chúng tôi - Quỹ Tây Du - không cần ở quý vị bất kỳ cái gì. Và tự cái Đạo mà chúng tôi đã vạch ra đã chính là một lời hiệu triệu vô giá mà bất cứ cơ quan truyền thông nào cũng không thể có được.

Ông bà mình bảo: "Cái gì ăn thì ăn, cái gì cúng thì cúng". Không nên vì tiền mà nhầm lẫn giữa việc việc để ăn đánh bùn sang ao với Đạo chỉ dành để cúng. Và các nhà làm truyền thông định hướng xã hội chủ nghĩa nên nhớ rằng, chính vì các vị là một trong những nhân tố làm nền văn hóa giáo dục Việt đi đến chỗ quá tệ nên mới có Go West Foundation để dạy lại quý vị thế nào là làm truyền thông chân chính.

Sau chuyến đi Hoa Kỳ hồi tháng 2/2014 vừa qua, tôi có viết loạt 5 bài Hoa Kỳ Ký Sự. Trong đó bài đầu tiên tôi đã viết:

Đến thăm UCLA - University of California, Los Angeles - đứng bên bức tường ghi tên những đóng góp cho trường của các thế hệ đã từng học ở đây, tôi mới nhận ra sự thành công của một thể chế xã hội như thế nào? Có 4 mức độ đánh giá sự thành công của một thể chế xã hội. 
Ở mức thấp nhất, thì thể chế chỉ có thể ổn định xã hội, mà không lo được dân có cơm ăn, áo mặc. Ở mức trung bình, thể chế chính trị vừa lo được ổn định xã hội, và vừa lo cho dân có cơm ăn, áo mặc. Ở mức độ khá, thể chế chính trị lo được ổn định xã hội và người dân không còn lo chuyện cơm ăn, áo mặc, mà còn tính chuyện tiêu khiển ở cuộc đời đầy bất trắc. Hoa Kỳ là quốc gia đã đưa được người dân ở mức cao nhất, chẳng những ổn định xã hội, mà còn cho người dân ngoài việc tiêu khiển, ăn chơi, còn làm được việc lớn cho cộng đồng. Cho nên Hoa Kỳ mới có những Bill Gates, Steve Jobs, Mark Zuckerberg, v.v... sau khi làm giàu, quay lại giúp trường đại học, giúp thế giới cùng khổ ở Phi Châu. Không chỉ một Bill Gates, mà Hoa Kỳ còn có nhiều những con người như Bill Gates, ít nhiều, và họ đã làm nên những đại học đứng đầu toàn cầu cũng từ sự thành công của thể chế xã hội mà họ đã tạo ra.
Biết đến khi nào đất nước Việt có được những thế hệ biết chăm lo cho cộng đồng bằng một tâm thế và nhân cách đáng kính trọng, là một câu hỏi lớn, mà mỗi chúng ta phải suy nghĩ. Vì chỉ có thế thì nước Việt mới hùng cường.

Làm việc gì cũng vậy, tiền rất quan trọng, nhưng Đạo của một doanh nghiệp là con đường Chân, Thiện và Mỹ để tính chuyện trường tồn nhờ vào đức tin của cộng đồng. Đạo của Quỹ Tây Du - Go West Foundation - đạo của trời đất, hồn thiêng sông núi trăm năm mà thành. Đạo ấy không thể hòa tan với đạo rác vì tiền. Phải chăng một nền văn hóa Việt đang bị hòa tan với rác!

Asia Clinic, 15h03' ngày thứ Hai, 05/5/2014

KÝ SỰ HOA KỲ 1: NGƯỜI VIỆT VÀ HOA KỲ

Bao giờ cũng vậy, một sự việc luôn có 2 mặt của nó, như tế ông thất mã. Sau 30/4/1975, nếu nhìn ở mặt tiêu cực thi đây là lần di dân lớn nhất và nhục nhã nhất lịch sử nước Việt, khi người Việt cai trị dân mình, mà dân mình phải bỏ tổ quốc ra đi. Nhưng nếu nhìn ở mặt tích cực, thì đây là lần mà người Việt chứng tỏ với thế giới, dân tộc ta có mặt trên toàn cầu. Trong cuộc chơi đó, có nhiều nỗi vui, và niềm đau. Đó là những bất cập của cuộc đời. Sau 1 tuần bươn trải ở 3 thành phố lớn: Los Angeles, San Diego và Las Vegas như con thoi, tôi xin trải lòng với các thế hệ tương lai trong loạt bài ký sự Hoa Kỳ, hòng có cái nhìn thực tế và chuẩn bị hành trang khi các bạn trẻ muốn trở thành công dân toàn cầu, và có một tương lai tốt, dù sống ở bất cứ nơi đâu trên quả đất này.

Bên bức tường của các mạnh thường quân đóng góp xây dựng UCLA - University of California, Los Angels - mà họ là những sinh viên cũ của trường quay về làm cho trường ngày một hùng cường và lớn mạnh hơn. Ảnh của tác giả vào 7h sáng ngày 19/02/2014.

Thành công và thất bại

Tất cả những người tha phương cầu thực, cầu danh vọng ở Hoa Kỳ mà tôi gặp trực tiếp tâm sự, hoặc gián tiếp qua điện thoại đều có một mẫu số chung là: thành công dù ở bất cứ lứa tuổi nào đều hội nhập tốt với đất nước này. Những ai thất bại hay còn long đong đều có một mẫu số chung là, khó hoặc không thể hội nhập vì còn mang trong đầu tư duy sĩ diện, cái tôi quá lớn do văn hóa làng xã, tiểu nông gắn chặt trong tâm thức của họ.

Có những kỹ sư, bác sỹ biết bỏ cái tôi, hoặc học lại từ đầu để làm việc, hoặc học một bằng cấp thấp hơn để làm việc. Tất cả họ đều có gia đình hạnh phúc, công ăn việc làm đảm bảo đời sống tốt và một tương lai tốt đẹp cho thế hệ thứ hai.

Song những trí thức nửa mùa, vì quá quan trọng quá khứ một thời, họ không chịu từ bỏ vinh quang của quá khứ, họ lặn ngụp với cuộc sống hằng ngày chật vật, dù có sự chở che của dòng họ, gia đình, thì bản thân họ đầy bất trắc, nhưng thế hệ thứ hai của họ cũng đầy vinh quang. 

Dù thành công, hay thất bại thì có một điều chắc chắn với những người Việt Nam ở Hoa Kỳ đều có một kết quả chung là, thế hệ thứ hai đều thành đạt ngoài mong muốn. Có hàng chục đến hàng trăm trẻ ngày nào ở Việt Nam đã từng khó khổ mà tôi biết được, không biết có thể bước vào đại học lớn của Việt Nam hay không, thì bây giờ, các cháu hiển nhiên lấy học bổng toàn phần ở Harvard hay Stanford một cách đàng hoàng, và tương lai một vài năm tới là bác sỹ, dược sỹ rất đỉnh đạt đường hoàng.

Tôi vô cùng xúc động khi tiếp xúc với một bà mẹ phải đi làm tiếp viên quán phở suốt 10 năm liền, để nuôi 5 đứa con ăn học, và ngày nay chúng đã thành bác sỹ, kỹ sư, mà ước mớ đó, người Mẹ tần tảo này, dù ngày xưa ở Việt Nam chị ta thuộc tầng lớp giàu có, vẫn không mơ được con mình sẽ vào đại học! chị tâm sự với tôi trong nước mắt của sung sướng và hạnh phúc rằng: "Giờ chị chết cũng mãn nguyện Hải ơi!". Chị em cùng khóc trong hạnh phúc, dù hạnh phúc đó được trả giá bằng khổ cực ở xứ người.

Tùy hoàn cảnh, tùy tầng lớp lúc ra đi, và tùy tư thế, tâm thế khi đến Hoa Kỳ mà mỗi gia đình có một mức độ thành công khác nhau. Đặc biệt, thế hệ 1.5 ra đi nếu, không còn đường lùi và biết dẹp bỏ quá khứ giàu sang, danh vọng thì hầu hết thành công, có nhà cửa, vợ con đuề huề. Nhưng nếu, không biết dẹp bỏ quá khứ vinh quang thì tổ ấm gia đình hầu như tan vỡ.

Cái tự do của Hoa Kỳ như cái súng trao cho người phụ nữ Việt, mà ở đó, người phụ nữ Việt như một đứa bé chưa biết dùng súng. Họ bóp cò và vết thương gia đình rỉ máu, khi người đàn ông thế hệ 1.5 không sống với thực tế của cuộc đời, mà mãi ôm quá khứ mộng mơ. Nhưng miền đất mà thì giờ được tính bằng tiền bạc này lại không làm chết đi thế hệ thứ 2, mà tạo ra những thế hệ thành công ngoài sức mong đợi, dù thế hệ 1.5 có tan vỡ. Đó là điều khác biệt tốt đẹp cần ghi nhận.

Tình người

Dù ở đâu thì người Việt vẫn vậy. Đây là ghi nhận thấm thía mà tôi đã trải qua trong một tuần ở Hoa Kỳ. Nó làm đọng lại trong tôi những niềm yêu thương quý trọng và nỗi đau của văn hóa duy tình, mà người Việt chưa xóa bỏ được.

Có những người tiếng tăm lừng lẫy trong quá khứ cũng như hiện tại, họ có những lời hứa tốt đẹp, nhưng có cánh và biến mất khi tôi đến Hoa Kỳ, chỉ vì tiếng tăm đó không có thực khi họ đang ở Hoa Kỳ. Họ làm tôi buồn cho thân phận nhược tiểu với cái văn hóa duy tình!

Nhưng ngoài sự chăm lo hết mình của người trong gia đình, còn có những người bạn thầm lặng. Họ không tiếng tăm, họ đến Hoa Kỳ bằng đôi bàn tay trắng. Họ cật lực mưu sinh và họ trụ được ở Hoa Kỳ bằng sức của mình. Họ sống rất tình người ấm áp yêu thương và đùm bọc. Những con người này đã giúp tôi đến nỗi, tôi có một thời khóa biểu lấp đầy trong chỉ 7 ngày cưỡi ngựa xem hoa, nhưng ghi nhận được bản chất của cộng đồng Việt tại Hoa Kỳ. Những Henry ngày nào là sinh viên y khoa bỏ dở ra đi, những Gavin đến đất Mỹ chật vật mưu sinh, những Khiêm, v.v... cũng tần tảo để hôm nay, tất cả họ có gia đình, nhà cửa đàng hoàng bằng tiềm lực vô biên của chính mình, quả thật đáng yêu và đáng tự hào. Tôi kính trọng và yêu các bạn suốt cuộc đời này, vì các bạn đã làm tôi ấm lòng đến bất ngờ!

Kết

Dù thành công hay thất bại ở thế hệ 1.5, thì thế hệ 2.0 của người Việt đều thành công. Đó là điều đọng lại cho mỗi chúng ta cần suy nghĩ.

Muốn thành công ở Hoa Kỳ dù bất kỳ ai, già, trẻ, trai, gái đều phải vứt bỏ cái văn hóa duy tình, hội nhập với cuộc sống. Không thể ôm quá khứ oai hùng để tính chuyện đội đá vá trời.

Đoạn phim ngắn quay ở quảng trường trung tâm của UCLA - University of California, Los Angeles của tác giả lúc 9h sáng ngày 19/02/2014.

Đến thăm UCLA - University of California, Los Angeles - đứng bên bức tường ghi tên những đóng góp cho trường của các thế hệ đã từng học ở đây, tôi mới nhận ra sự thành công của một thể chế xã hội như thế nào? Có 4 mức độ đánh giá sự thành công của một thể chế xã hội. 

Ở mức thấp nhất, thì thể chế chỉ có thể ổn định xã hội, mà không lo được dân có cơm ăn, áo mặc. Ở mức trung bình, thể chế chính trị vừa lo được ổn định xã hội, và vừa lo cho dân có cơm ăn, áo mặc. Ở mức độ khá, thể chế chính trị lo được ổn định xã hội và người dân không còn lo chuyện cơm ăn, áo mặc, mà còn tính chuyện tiêu khiển ở cuộc đời đầy bất trắc. Hoa Kỳ là quốc gia đã đưa được người dân ở mức cao nhất, chẳng những ổn định xã hội, mà còn cho người dân ngoài việc tiêu khiển, ăn chơi, còn làm được việc lớn cho cộng đồng. Cho nên Hoa Kỳ mới có những Bill Gates, Steve Jobs, Mark Zuckerberg, v.v... sau khi làm giàu, quay lại giúp trường đại học, giúp thế giới cùng khổ ở Phi Châu. Không chỉ một Bill Gates, mà Hoa Kỳ còn có nhiều những con người như Bill Gates, ít nhiều, và họ đã làm nên những đại học đứng đầu toàn cầu cũng từ sự thành công của thể chế xã hội mà họ đã tạo ra.

Biết đến khi nào đất nước Việt có được những thế hệ biết chăm lo cho cộng đồng bằng một tâm thế và nhân cách đáng kính trọng, là một câu hỏi lớn, mà mỗi chúng ta phải suy nghĩ. Vì chỉ có thế thì nước Việt mới hùng cường.

Tư Gia, 15h58' ngày thứ Sáu, 21/02/2014

Bái đọc tiếp theo: Ký sự Hoa Kỳ 2: Sự khác biệt của Hoa Kỳ

VÌ SAO VIỆT NAM KHÔNG CÓ VIETNAM TOWN?

Bài đọc liên quan:

+ Vật thế chấp của các cường quốc

+ Ai quyết định tầm vóc của một dân tộc

+ Gốc rễ của suy đồi văn hóa giáo dục

Một dân tộc lớn hay không lớn, không phải vì dân tộc đó có một lãnh thổ rộng lớn, hay một dân số đông, hay một nền kinh tế, quốc phòng hùng cường bậc nhất toàn cầu, mà một dân tộc lớn là dân tộc có một lịch sử và nền văn hóa lớn. 

Ở đây không bàn đến chuyện văn hóa đang suy đồi đến cùng cực sau hơn 38 năm dưới sự "giáo dục" của đảng cộng sản cầm quyền. Vì cái gì cũng vậy, khi đi xuống đến tối thiểu thì sẽ tự có cơ chế bảo vệ, ắt văn hóa sẽ đi lên, khi người dân ý thức được những gì xằng bậy đã bị các chính khách gieo rắc. Bài viết này tôi muốn bàn đến bản chất của vấn đề trong văn hóa Việt cần thức tỉnh.

Lịch sử dân tộc nào cũng có bi, hùng mà không cần phải so sánh để biết được dân tộc đó lớn hay nhỏ. Ngay cả Hoa Kỳ, một đất nước đa chủng tộc, có một lịch sử non trẻ chỉ từ 1776 đến nay, nhưng lịch sử nội chiến, và tham gia giữ gìn hòa bình, dân chủ, tự do cho toàn cầu, thì nền lịch sử của Hoa Kỳ hoàn toàn đáng để gọi là vĩ đại.

Phần còn lại của sự lớn mạnh của một dân tộc là ở nền văn hóa của dân tộc ấy. Mỗi nền văn hóa của một dân tộc thì lại quá mênh mông và to lớn cho bất kỳ dân tộc nào trên thế giới. Nhưng để khẳng định sự to lớn của nền văn hóa ấy với toàn cầu lại là một việc khác. Những tiêu chuẩn để khẳng định văn hóa to lớn của một dân tộc không chỉ định hình nó ở trong quốc gia, mà còn sự khẳng định nền văn hóa của dân tộc ấy ra ngoài lãnh thổ biên cương.

Người Việt Nam bắt đầu biết vươn ra biển lớn từ thời thuộc Pháp. Một tầng lớp trí thức và nhà giàu đã du học, hoặc ra đi tìm vận mệnh cho đất nước, hoặc họ ở lại trời Tây, hoặc mang về tầm nhìn, kiến thức để khai sáng dân tộc. Nhưng so với văn hóa Trung Hoa, dân tộc Việt chưa bao giờ làm được sự khẳng định văn hóa Việt ra ngoài lãnh thổ.

Cho đến hôm nay, người Việt Hải Ngoại đã có mặt trên hơn 100 quốc gia và vùng lãnh thổ. Mặt dù mãi đến thập niên 1970, cũng chỉ có khoảng 100.000 người Việt sống ở các nước khu vực Đông Nam Á và một số quốc gia như Pháp, Hoa Kỳ và châu Âu. Nhưng "nhờ" sự có mặt của đảng cộng sản cầm quyền đã "giúp" người Việt thà bỏ thây cho cá biển, cướp biển để được sống ở Hải ngoại, dù bất cứ nơi đâu, mà nơi đó không phải là Việt Nam. Con số người Việt hải ngoại ngày nay đã lên đến khoảng hơn 4 triệu người. Đông nhất là Hoa Kỳ khoảng 2.2 triệu. Đông hàng thứ hai là Pháp và Úc khoảng hơn 300 ngàn.v.v... Nhưng người Việt chưa bao giờ có được Vietnam Town - Phố Việt - như người Trung Hoa có China Town.

Tuy không có Vietnam Town, nhưng văn hóa uống nước nhớ nguồn của dân Việt không thua Trung Hoa. Hằng năm khúc ruột ngàn dặm, mà xưa đảng cầm quyền cho là bán nước, nay là yêu nước vẫn đều đặn gửi về cho quê hương khoảng 10% GDP. Một con số không hề nhỏ so với bất kỳ quốc gia nào trên thế giới mà có dân ở hải ngoại gửi tiền về xây dựng quốc gia.

Hôm nay là ngày cuối cùng lãnh sự quán Hoa Kỳ tại Sài Gòn phỏng vấn di dân của năm 2013, trước khi đóng cửa nghỉ tết Tây 2 tuần. Mình nhìn hình ảnh người Việt rồng rắn đi phỏng vấn để định cư Hoa Kỳ tự nhiên nghĩ về điều này, nên viết vội vài dòng để suy nghĩ về văn hóa Việt cần gì?

So sánh với người Trung Hoa, thì cho đến hôm nay dân tộc Việt không thể so sánh về cả tư tưởng, lịch sử, lãnh thổ, dân số lẫn văn hóa. Khi người Trung Hoa tự hào đội quân thứ Năm của họ trên khắp hoàn cầu - ngoài Mãn, Mông, Hồi, Tạng ở nội địa - ở đâu cũng có China Town. Nó là sức mạng to lớn ghê gớm không chỉ kinh tế, an ninh quốc phòng mà còn là sức mạnh văn hóa lan tỏa của tư tưởng Khổng Khâu và Tôn Tử của Trung Hoa.

Sẽ có người cho rằng, người Việt đã có Little Sài Gòn ở San Jose, Hoa Kỳ. Đồng ý, nhưng Little Sài Gòn không thể đại diện văn hóa Việt. Vì nó mang màu sắc chính trị hơn là văn hóa. Trong khi đó, người Việt, nước Việt cần một biểu trưng đại diện cái lớn hơn, trường tồn hơn cho dân tộc, đất nước, dù đất nước Việt có bị chịu dưới ách thống trị của một chính thể xấu xa đến cỡ nào. Người dân Việt và đất nước Việt không xấu xa như các thể chế chính trị đã và đang hiện hữu nơi chôn nhau cắt rốn của mình. Sự lớn mạnh của một dân tộc cần văn hóa hơn là chính trị, dù có một nền chính trị tốt đẹp nào đi nữa thì người dân vẫn là kẻ bại trận, như câu nói của De Gaulle: "Tất cả các chủ thuyết rồi sẽ qua đi, điều còn lại cuối cùng là dân tộc!"

Vì sao chúng ta chưa có Vietnam Town? Hôm nay nói chuyện với ông bạn già hơn 30 năm sống ở Hoa Kỳ và chu du khắp thế giới, ông bảo, người Việt mình chỉ biết đoàn kết khi cùng đường, lúc còn thở được thì không biết nhìn về một hướng. Cậu thấy đấy, ngay cả trong lúc này, khi đời sống người dân đang xuống đáy, nhưng dân mình còn chưa biết đoàn kết, nói gì những lúc còn có thể thở được. Buồn!

Asia Clinic, 14h51' ngày thứ Sáu, 27/12/2013

MỘT PHÚT CHẠNH LÒNG

Bài đọc liên quan:

+ Gốc rễ của suy đồi văn hóa giáo dục

+ Mất nước hay diệt vong?

+ Những phát biểu đi vào lịch sử của kỳ họp quốc hội thu716 khóa 13

Mỗi dân tộc có một niềm tự hào riêng dặc thù. Có dân tộc tự hào vì đổ máu hàng triệu dân để làm nên lịch sử và thống nhất đất nước như Việt Nam. Có dân tộc tự hào vì tinh thần Hiệp Sĩ Đạo như Nhật Bổn, v.v...

Nhớ cách đây hơn 2 năm, trận sóng thần kinh hoàng hôm 11/3/2011 với độ cao đạt đến hàng chục mét đã dẫn đến tai nạn tại nhà máy điện hạt nhân Fukushima 1 của tỉnh Fukushima. Mặc dù đói và rét, nhưng hình ảnh người già đến trẻ con của người Nhật vẫn kiên nhẫn đứng xếp hàng để lãnh từng gói thức ăn viện trợ. Ngày ấy, có những tấm gương trẻ thơ làm dậy lòng cả thế giới. Tất cả đó là biểu hiện một nền văn hóa văn minh, rất đánh tự hào, mà cả thế giới phải cuối đầu kính phục. Nó cũng nói lên được vì sao nước Nhật vượt qua được nỗi đau bị Hoa Kỳ tàn phá hai nơi Hiroshima và Nagasaki bằng bom nguyên tử, để xây dựng lại đất nước chỉ 25 năm sau trở lại vị thế cường quốc thế giới.

Hôm nay, những tù nhân Phillipines tự nguyện trở lại nhà tù ở tỉnh Leyte, sau thảm họa siêu bão Haiyan vừa mới cướp đi hơn 5.000 sinh mạng dân ở thành phố Tocloban. Tù nhân là tội phạm xã hội, nhưng ý thức được mình xứng đáng để phải chịu hình phạt với tội của mình là một điều đáng để chúng ta suy ngẫm. Vì đâu dễ có được sự giáo huấn nhà tù nào làm được một sự thật, mà trên thế giới này không phải ở đâu cũng có được. Mặc dù, siêu bão đã làm cho người dân Tocloban thiếu đói, trộm cướp để có miếng ăn, cũng là một nguyên nhân làm cho những tù nhân tự nguyện quay lại nhà tù để có miếng ăn sống qua ngày.

Văn hóa của một gia đình, dòng tộc, hay của một quốc gia là cái mà học cả đời không hết được. Vì nó là thói ăn, nết ở, thuần phong mỹ tục, cách cư xử hằng ngày, v.v... của một dân tộc trải qua bao nhiêu biến cố lịch sử, thể chế chính trị mà thành. Nó quyết định sự phát triển trường tồn và hùng cường của dân tộc, chứ không phải trình độ học thức, hay bất kỳ cái gì khác quyết định.

Nhìn lại nước Việt hôm nay, văn hóa suy đồi, chính trị nhiễu nhương, kinh tế suy sụp, con người lắm đảo điên mà không thể chạnh lòng cho tương lai của con người và đất nước.

Asia Clinic, 11h44' Chúa nhựt, 23/11/2013

VÀI NHẬN XÉT VỀ VIETNAM'S GOT TALENT 2012

Đến hôm nay chương trình Vietnam's got Talent - chương trình tìm kiếm tài năng Việt Nam - đã đi qua vòng sơ loại, để vào vòng bán kết, với đợt thể hiện tài năng đầu tiên với 7 tiết mục của những thí sinh đầu tiên, trong 49 tiết mục vào vòng bán kết. Bản thân người viết thấy cần phải viết để thí sinh, khán giả bình chọn và đặc biệt ban giám khảo - những người đã làm cho người viết bài này thất vọng - hiểu thế nào là tài năng.

Tài năng - talent - được định nghĩa là sự khác biệt mà ở đó thí sinh thể hiện sự thông minh, tự tin và khả năng khác biệt. Nó làm cho thí sinh khác biệt với những thí sinh khác trong một cuộc thi.

Không được nhầm lẫn tài năng với kỹ năng - skill - vì kỹ năng là thủ thuật, kỹ thuật luyện tập mà thành. Kỹ năng được dạy, được gọt dủa để phát triển đến sự tinh tế.

Trong khi tài năng được xem là một đặc điểm tiềm năng, một dấu hiệu tiên báo khả năng mới to lớn dựa trên nền tảng của sự thông minh và khả năng thiên phú sẽ ra đời trong tương lai. Thì kỹ năng là sự kết hợp của sự cần mẫn và tập luyện làm nên. Trong khi tài năng không đòi hỏi luyện tập cần mẫn mà cần sự thông minh và khả năng tự tin thiên phú để thực hiện trong mọi hoàn cảnh, thì kỹ năng chỉ có thể thông qua tập luyện, mà không cần thông minh và khả năng thiên phú đặc biệt.

Từ định nghĩa và tính chất của tài năng và kỹ năng trên chúng ta thấy rằng trong 49 thí sinh và nhóm thí sinh vào vòng bán kết vẫn chưa được ban giám khảo chọn lựa đúng. Ví dụ, một nhóm nhạc chuyên nghiệp được học bài bản trường lớp về thanh nhạc diễn một vỡ nhạc kịch, Thằng Gù nhà thờ Đức Bà Paris, bằng khả năng thanh nhạc Opera thông qua cần mẫn tập luyện ở nhạc viện, thì không thể gọi là tài năng, mà phải gọi là kỹ năng. Nếu nhóm nhạc này cùng tham gia vào cuộc thi, thì họ nên được thi chung với nhóm của những thí sinh được học thanh nhạc hàn lâm.

Ngoài ra, ở cuộc thi này tỏ ra còn nhiều khập khiểng ở ban giám khảo. Ba vị giám khảo, ngoài nhạc sĩ có một chút khả năng âm nhạc và hiểu biết về nghệ thuật có những nhận xét tương đối đúng với từng thí sinh. Hai giám khảo còn lại, một kịch sĩ quá cảm tính theo kiểu một nghệ sĩ, và một cựu hoa hậu cũng cảm tính không kém, họ đã có những đánh giá không chính xác trong chọn tài năng. Chính vì thế mà, vòng loại có đến 140 tiết mục được chọn, để phải ngồi với nhau một ngày với những bất đồng vì thiếu hiểu biết, để cho ra 49 tiết mục vào vòng bán kết, nhưng vẫn còn thiếu sót. Một sự thiếu sót do thiếu hiểu biết, hơn là do thí sinh quá xuất sắc đến mức khó chọn lựa.

Phần thi của giáo viên Anh Ngữ Vũ Trọng Phúc với tác phẩm Home của Michael Bublé thực sự là tài năng, vì nó hội đủ về khả năng tự tin và thiên phú trong một cách thể hiện thông minh

Giám khảo cuộc thi đóng vai trò người thầy cầm cân nẫy mực để chọn lựa thí sinh. Giám khảo trước tiên phải biết khắc khe với chính mình. Điều khắc khe cần nhất với giám khảo là sự hiểu biết, sự thông thái và sự nghiêm khắc với chính mình. Từ sự nghiêm khắc với chính mình thông qua sự thông tuệ đó, giám khảo áp đặt những tiêu chuẩn chuẩn mực lên khi phán xét, đánh giá một thí sinh - đặc biệt là thí sinh cho cuộc thi tìm kiếm tài năng của đất nước - dù đó là một cuộc chơi. 

Giám khảo phải dùng lý trí trong đánh giá đúng những tính chất của tài năng. Giám khảo không được phép dùng cảm tính trong đánh giá. Giám khảo có thể xúc động trước một kỹ năng thể hiện tài năng, nhưng không được để cảm tính làm mất khả năng nhận biết đâu là kỹ năng, đâu là tài năng.

Biết rằng khi so sánh câu chuyện một trò chơi của truyền hình sự kiện với việc tuyển chọn tài năng thí sinh ở các đại học trên thế giới là một điều khập khiểng. Nhưng ở các đại học từ danh giá đến hạng trung trên thế giới, tài năng là một tiêu chí hàng đầu trong ít nhất 18 tiêu chí tuyển chọn, để nhận vào học hoặc cấp học bổng toàn phần cho hàng ngàn thí sinh có cùng những sự hoàn hảo trong học tập gần như nhau. Có nhìn vấn đề tài năng đúng với bản chất của nó mới đủ khả năng tìm ra chỉ khoảng dưới 10% trong số hơn chục ngàn thí sinh có các tiêu chí học tập và hoạt động xã hội hoàn hảo. Nếu không, những ngôi trường như Harvard, Oxford, Caltech. MIT, hoặc v.v... không thể cung cấp cho thế giới những tài năng thực sự.

Các chương trình truyền hình sự kiện có tính giải trí là rất cần thiết cho cộng đồng sau những giờ phút lao động mệt nhọc. Nhưng không vì thế mà làm cẩu thả, vì nó làm xúc phạm đến người xem có trình độ, và làm thui chột khả năng hiểu biết của cộng đồng. Như thế là truyền thông không làm đúng chức năng chân chính của nó là, chia sẻ kiến thức đến cộng đồng.

Tư Gia, 23h07' Chúa Nhựt, 04/3/2012

GỐC RỄ CỦA SUY ĐỒI VĂN HÓA GIÁO DỤC

Cách đây  68 năm, một đề cương văn hóa được một nhà cách mạng lão thành có xuất thân là một nhà thơ làm chính trị, viết ra cho cuộc cách mạng dân tộc. Hai năm sau đó, 1945, đề cương văn hóa này được thông qua. Đề cương này được một ông nhà thơ khác thi hành. Tám năm trước đây, ông cựu trưởng ban tư tưởng trung ương - nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm, cũng lại là một nhà thơ - khẳng định lại tầm vóc tư tưởng của nó, dưới quan điểm của người cộng sản về văn hóa tư tưởng là, đảng cộng sản phải lãnh đạo văn hóa tiên phong.

Từ ngày đề cương văn hóa được thông qua, nó đã đem lại sự thành công của cuộc trường kỳ kháng chiến thống nhất đất nước. Phải ghi nhận sự nhất quán và đúng đắn của nó thời súng đạn, tắm máu để đất nước không còn chia cắt.

Nhưng cái mà hôm qua đúng, không có nghĩa là hôm nay còn đúng. Điều đó đã được chứng minh bằng thực tế khách quan của tình hình giáo dục, truyền thông đại chúng Việt Nam sau hơn 36 năm thống nhất. Với tư tưởng lãnh đạo văn hóa của đảng tiên phong, văn hóa Việt suy đồi, giáo dục xuống cấp, tha hóa tràn lan và là động lực thúc đẩy sụp đổ tất cả mọi mặt trong đời sống chính trị, kinh tế nước nhà.

Một dân tộc có lớn hay không lớn là do văn hóa quyết định. Dân tộc có trường tồn hay không là bản sắc văn hóa dân tộc ấy có còn không, chứ không phải dân tộc ấy có còn tồn tại hay không. Một đất nước có muốn chuyển mình tốt hay xấu tư tưởng văn hóa cũng là tiên quyết. Vì muốn có cách mạng xã hội thì cuộc cách mạng văn hóa tư tưởng phải đi trước một bước. Tư tưởng mà không thông, văn hoá mà không chuẩn thì hành động chỉ xằng bậy, đẩy bản thân, gia đình, đất nước và dân tộc đến vực thẳm.

Trên quan điểm lý luận triết học, sự lãnh đạo văn hóa tư tưởng do một hình thái chính trị xã hội đơn nguyên là sai quy luật mâu thuẩn của mâu thuẩn, vì không có đối lập về tư tưởng. Nên việc suy đồi văn hóa, giáo dục và tha hóa dẫn đến sụp đổ tất cả mọi ngành trong xã hội là điều tất nhiên.

Đã hơn 36 năm trong hòa bình, nhưng văn hóa tư tưởng vẫn cứ khư khư giữ cái đề cương cách đây hơn nửa thế kỷ. Một đề cương của thời chiến lạc hậu với thời đại mới. Từ đó làm cho báo chí truyền thông không còn đất viết, chỉ còn cướp giết hiếp và lấn sân những lĩnh vực khoa học chuyên sâu, mà không có kiến thức để làm xã hội ngày càng suy đồi. Giáo dục như chiếc vòng kim cô đặt lên đầu của mọi thế hệ. Nó làm các thế hệ không biết tư duy. Sáng tạo không tìm thấy ở nhà khoa học, mà chỉ thấy nhà khoa học đi làm điều sai trái. Còn nông dân thì lại là những nhà sáng tạo vì chén cơm manh áo của mình.

Như vậy có cần xem lại, tu bổ và đổi mới cái đề cương văn hóa của nhà thơ bằng cái đề cương văn hóa của các nhà khoa học thực sự không? Ngày nhà giáo ở một đất nước mà văn hóa, giáo dục, kinh tế và chính trị đang xuống cấp tồi tệ không biết viết gì, thôi thì viết về cái gốc của mọi gốc rễ làm đất nước dân tộc suy đồi vậy.

Tư gia, 5h29' ngày Chúa nhựt 20/11/2011